مزیت جغرافیایی ایران دیگر به‌تنهایی موتور ترانزیت نیست. در اقتصاد شبکه‌ای امروز، مسیرها بر اساس «قابلیت اجرا» انتخاب می‌شوند: تسویه بانکی، بیمه‌پذیری، ثبات مقررات، سرعت گمرک و اعتماد نهادی. ایران با ضعف لجستیک نرم و افزایش هزینه مبادله، از انتخاب عقلانی بازار حذف می‌شود؛ در حالی‌که کریدور میانی در شمال و پروژه IMEC در جنوب، شبکه‌ای جایگزین می‌سازند. این مقاله با چارچوب وابستگی به مسیر نشان می‌دهد هر سال تأخیر، هزینه بازگشت را تصاعدی بالا می‌برد و پیامد آن فقط اقتصادی نیست، بلکه امنیتی است.

ادامه مطلب