در نگاه نخست، ماجرا ساده به نظر می‌رسد: عربستان و چند کشور منطقه از دونالد ترامپ خواستند حملهٔ تازه به ایران را متوقف کند و واشنگتن نیز عقب نشست. اما شواهد علنی برای اثبات چنین رابطهٔ مستقیمی کافی نیست. پرسش مهم‌تر این است که جنگ ایران چه تغییری در رابطهٔ امنیتی آمریکا و دولت‌های عربی خلیج فارس ایجاد کرده است. پایگاه‌ها، حریم هوایی و زیرساخت‌های کشورهای میزبان، از یک سو امکان عملیات نظامی آمریکا را فراهم می‌کنند و از سوی دیگر، همین کشورها را در معرض حملات تلافی‌جویانه قرار می‌دهند. تصمیم در واشنگتن گرفته می‌شود، اما بخشی از هزینهٔ آن ممکن است در ابوظبی، منامه، دوحه، ریاض یا دمام پرداخت شود.

ادامه مطلب

حمله مشترک آمریکا و عربستان به مواضع حشدالشعبی در عراق، نه به‌دلیل شمار تلفات، بلکه به‌سبب تغییر قواعد بازی اهمیت دارد. ریاض برای نخستین‌بار در این دور از تنش‌ها مسئولیت مشارکت مستقیم در عملیاتی داخل خاک عراق را پذیرفت؛ اقدامی که مرز میان جنگ نیابتی و رویارویی آشکار را باریک‌تر کرد. این مقاله نشان می‌دهد چگونه فرسایش انکارپذیری، تناقض ساختاری دولت عراق، هدف‌گرفتن زیرساخت‌های انرژی و نزدیکی اربعین، خطر خطای محاسباتی را افزایش داده‌اند.

ادامه مطلب

دو قرارداد بزرگ صنایع دفاعی آمریکا برای افزایش تولید رهگیرهای پاتریوت و تاد، نشانه‌ای از پیوند روزافزون جنگ‌های معاصر با ظرفیت صنعتی و اقتصاد جهانی است. اما این پیوند به معنای تبدیل ایران به «اوکراین جدید» نیست. اوکراین با تزریق منابع خارجی به میدان جنگ تبدیل شده، در حالی که ایران هزینه بحران را عمدتاً از منابع و ثبات اقتصادی خود می‌پردازد. مقاله نشان می‌دهد آنچه جبهه‌های مختلف را به هم متصل می‌کند، نه صرفاً هم‌زمانی جنگ‌ها، بلکه قرار گرفتن آنها بر گلوگاه‌های غیرقابل جایگزین اقتصاد جهانی مانند تنگه هرمز است. همچنین تفاوت میان انتقال هزینه اقتصادی و انتقال رویه سیاسی بررسی می‌شود.

ادامه مطلب

این یادداشت واکنشی به مناقشه اخیر میان عبدالکریم سروش و موسی غنی‌نژاد است، اما موضوع اصلی آن نه دفاع از شریعتی است و نه داوری درباره غنی‌نژاد. مسئله اصلی، اخلاق نقد و مسئولیت تاریخی روشنفکران است. آیا کسی که سال‌ها از خطاپذیری فهم بشر، مدارا و نقد جزم‌اندیشی سخن گفته، نباید در زبان نقد خود نیز همان اصول را رعایت کند؟ یادداشت می‌کوشد نسبت میان حافظه تاریخی، مسئولیت اخلاقی و اعتبار نقد را بررسی کند.

ادامه مطلب

رفتار متفاوت دلار، سکه، بورس و مسکن لزوماً به معنای گسست میان بازارها نیست. این مقاله نشان می‌دهد بخشی از واگرایی ظاهری از اختلال در سازوکار ثبت ریسک ناشی می‌شود: بورس مدتی طولانی متوقف بود، بازار مسکن نزدیک به دو سال آمار رسمی ندارد، نرخ ارز چندپاره است و حباب سکه برخلاف انتظار دوباره بزرگ نشد. مسئله اصلی شاید نه در خود بازارها، بلکه در دماسنج‌هایی باشد که باید آن‌ها را ببینند و اندازه بگیرند.

ادامه مطلب

این مقاله نشان می‌دهد تعلیق در ایران فقط ادامه‌ی بحران نیست، بلکه تعادلی خودتقویت‌کننده است. قدرت با عقب‌انداختن تصمیم‌های پرهزینه زمان می‌خرد، اما جامعه هزینه‌ی آن را در قالب تورم، فرار به دارایی، کاهش سرمایه‌گذاری، مهاجرت و بی‌اعتمادی می‌پردازد. نتیجه، چرخه‌ای است که در آن رفتارهای دفاعی مردم، آینده را باز هم نامعتبرتر می‌کند.

ادامه مطلب

این مقاله مفهوم «خفگی اقتصادی» را توضیح می‌دهد؛ وضعیتی که در آن اقتصاد فقط دچار بحران نیست، بلکه نظام سیاسی توانایی شنیدن، تشخیص و اصلاح خطاها را از دست می‌دهد. متن با تکیه بر نظریه سیستم‌ها، تجربه شوروی، قحطی اوکراین و وضعیت ایران نشان می‌دهد که مسئله اصلی فقط تحریم یا فشار خارجی نیست، بلکه بسته‌شدن کانال‌های بازخورد، رانت، کنترل روایت و جایگزینی وفاداری با تخصص است.

ادامه مطلب

قاعده‌گریزی را معمولاً به فرهنگ یا اخلاق فردی نسبت می‌دهند، اما آیا این توضیح کافی است؟ این مقاله استدلال می‌کند که بسیاری از رفتارهای روزمره، از شکستن صف تا فرار مالیاتی و رانت‌جویی، محصول یک نظم نهادی‌اند که در آن قانون برای همه به یک شکل اجرا نمی‌شود. با بهره‌گیری از مفاهیم تعادل اجتماعی، اعتماد، دولت رانتی و نظم دسترسی محدود، مقاله نشان می‌دهد چگونه بی‌اعتمادی و مصونیت صاحبان قدرت، نقض قواعد را به انتخابی عقلانی تبدیل می‌کند و چرا اصلاح پایدار از مقیدسازی قدرت آغاز می‌شود، نه از موعظه اخلاقی به شهروندان.

ادامه مطلب

در ایران امروز، کالا در قفسه‌ها هست، اما قدرت خرید از دست رفته است. تورم مزمن، سقوط ارزش ریال، عقب‌ماندن دستمزد از سبد معیشت و چندنرخی‌بودن اقتصاد، توان خانوار برای تبدیل درآمد به زندگی عادی را فرسوده کرده است. نتیجه، «فقر انتخاب» است: خانوار نه از سر اختیار، بلکه از سر اجبار، پروتئین، درمان، آموزش و آینده را حذف می‌کند. تورم در اینجا فقط گرانی نیست؛ مدل خاموش بازتوزیع ثروت از مزدبگیران و سپرده‌گذاران خرد به دارندگان دارایی، بدهکاران بزرگ و ذی‌نفعان رانت است.

ادامه مطلب

چرا ایران با وجود گسترش اینترنت، پرداخت دیجیتال و پلتفرم‌های بزرگ، هنوز وارد اقتصاد دیجیتال واقعی نشده است؟ این مقاله استدلال می‌کند مسئله فقط تحریم، کمبود سرمایه یا ضعف مدیریت نیست. فناوری در ایران تا جایی پذیرفته می‌شود که به کنترل، تمرکز داده و حفظ رانت کمک کند؛ اما هرجا بخواهد رقابت ایجاد کند، هزینه مبادله را پایین بیاورد و قدرت اقتصادی را بازتوزیع کند، مهار می‌شود. از اینترنت و رمزارز تا پلتفرم‌های داخلی، مقاله نشان می‌دهد چگونه «فناوری مهارشده» به بخشی از منطق بقای نظم موجود تبدیل شده است.

ادامه مطلب