اقتصاد ایران هنوز کار می‌کند؛ بانک‌ها بازند، کالا در بازار هست، بنزین عرضه می‌شود و کارخانه‌ها تولید می‌کنند. اما ادامه کار یک اقتصاد الزاماً به معنای بالا بودن ظرفیت تاب‌آوری آن نیست. ممکن است ثبات امروز با کاهش قدرت خرید خانوار، تعویق سرمایه‌گذاری، مصرف ذخایر، افزایش بدهی یا انتقال هزینه به بخش‌های دیگر خریداری شده باشد. این مقاله با بررسی خانوار، ارز، نفت، گاز، برق، بانک، بودجه و سرمایه‌گذاری می‌پرسد اقتصاد ایران در نیمه دوم ۱۴۰۵ چه مقدار ظرفیت برای جذب شوک بعدی دارد و هزینه این تاب‌آوری بر دوش چه کسانی قرار می‌گیرد.

ادامه مطلب

ایران توانسته عبور از تنگه هرمز را پرهزینه کند و از برخی کشتی‌ها عوارض بگیرد. اما میان گرفتن پول و ساختن یک منبع درآمد پایدار فاصله زیادی وجود دارد. این مقاله با بررسی اقتصاد سیاسی هرمز، شبکه‌های مالی و بیمه دریایی، هزینه‌هایی که بحران بر خود ایران تحمیل کرده، تجربه تنگه‌های دیگر و نقش عمان می‌پرسد: آیا کنترل یک گلوگاه جغرافیایی برای ساختن درآمدی ماندگار کافی است؟ نتیجه مقاله میان «قدرت تحمیل هزینه» و «توان وصول، حفظ و تکرار درآمد» تمایز می‌گذارد.

ادامه مطلب

از هیئت و خیریه تا بازار و حزب، تجربهٔ همکاری در ایران یکسان نیست. این مقاله نشان می‌دهد چگونه هزینهٔ نمایندگی مستقل، نااطمینانی دربارهٔ آینده و دسترسی شخصی به منابع، ساختن سازمان‌های پایدار را دشوار می‌کنند. با مرور تجربهٔ وقف، تشکل‌های حرفه‌ای، احزاب دههٔ ۱۳۲۰، والیبال ایران و توسعهٔ کرهٔ جنوبی، پرسش اصلی دنبال می‌شود: چه زمانی حاصل همکاری از اشخاص فراتر می‌رود و به دارایی ماندگار سازمان تبدیل می‌شود؟

ادامه مطلب

چرا انسان گاهی با دیدن شواهد تازه نظرش را تغییر می‌دهد و گاهی از یک باور چنان دفاع می‌کند که گویی از خودش دفاع می‌کند؟ این مقاله با ترکیب روان‌شناسی هویت، اقتصاد سیاسی و نظریه‌های تصمیم‌گیری، مدلی سه‌متغیره پیشنهاد می‌کند: هزینه هویتی پذیرش خطا، هزینه واقعی خطا ماندن و میزان انتساب‌پذیری پیامد. مقاله سپس نشان می‌دهد چگونه تعهد عمومی، ارزش‌های مقدس و ضعف سازوکارهای ارزیابی می‌توانند باورها را مقاوم یا حتی تقریباً مصون از اصلاح کنند و در پایان، راه‌هایی برای طراحی نهادهایی پیشنهاد می‌دهد که خطا را آشکارتر، قابل‌سنجش‌تر و قابل‌اصلاح‌تر کنند.

ادامه مطلب

اقتصاد ایران سال‌ها توانسته است با درآمد نفت، تورم، شبکه بانکی، قیمت پایین انرژی و کاهش مصرف خانوار برای خود زمان بخرد. اما زمان خریدن با حل مسئله یکی نیست. اکنون محدودیت‌های ارزی، ناترازی انرژی، کسری مالی و فرسایش قدرت خرید به‌گونه‌ای به یکدیگر متصل شده‌اند که بسیاری از مسیرهای پیشین تعویق دیگر ظرفیت سابق را ندارند. مقاله «از تعویق تا اجبار» بررسی می‌کند که چگونه هزینه‌ها از یک بخش به بخش دیگر منتقل می‌شوند، چرا مسیرهای تعویق به‌طور ترتیبی بسته می‌شوند و چگونه اقتصاد از مرحله تصمیم‌نگرفتن به مرحله‌ای می‌رسد که تعدیل، خواه برنامه‌ریزی‌شده و خواه تحمیل‌شده، اجتناب‌ناپذیر می‌شود.

ادامه مطلب

دلار آزاد در کمتر از سه هفته از حدود ۱۸۷ هزار تومان به بیش از ۲۲۰ هزار تومان رسیده است. اما این جهش را نمی‌توان فقط با جنگ، سفته‌بازی یا تورم توضیح داد. فشار تازه بر صادرات و شبکه تسویه ارزی، تحریم‌های مالی، مداخله بانک مرکزی و انتقال نرخ ارز به قیمت‌ها، بودجه و قراردادها هم‌زمان در حال اثرگذاری‌اند. این مقاله نشان می‌دهد سرنوشت نرخ جدید به مسابقه‌ای میان دو ساعت بستگی دارد: ساعت دیپلماسی که می‌تواند پرمیوم بحران را تخلیه کند و ساعت تورم که می‌تواند نرخ جنگی را در ساختار اقتصاد تثبیت کند.

ادامه مطلب

اقتصاد ایران فقط با کمبود منابع روبه‌رو نیست؛ مسئله عمیق‌تر، نحوه استفاده از فرصت‌هاست. در شرایطی که آینده نامطمئن، قواعد ناپایدار و ابزارهای اضطراری به بخشی از سازوکار اقتصاد تبدیل شده‌اند، دولت، بانک‌ها و بنگاه‌ها به‌جای ساختن ظرفیت تازه، اغلب درگیر حفظ وضع موجود می‌شوند. این مقاله با مفهوم «تله بقا» توضیح می‌دهد چرا رفتارهایی که در سطح یک بنگاه یا نهاد عقلانی به نظر می‌رسند، در سطح کلان می‌توانند افق سرمایه‌گذاری را کوتاه کنند و مانع تبدیل گشایش‌های مقطعی به توسعه پایدار شوند. پرسش اصلی مقاله این است: چگونه می‌توان اقتصادی ساخت که در آن، ساختن آینده از خریدن زمان سودآورتر باشد؟

ادامه مطلب

صعود هم‌زمان طلا و مس در نگاه اول متناقض به نظر می‌رسد: طلا معمولاً پناهگاه روزهای نااطمینانی است و مس فلز سرمایه‌گذاری، تولید و ساختن. اما شاید هر دو بازار از یک تغییر عمیق‌تر خبر می‌دهند؛ جهانی که هم‌زمان برای امنیت پولی بیشتر هزینه می‌کند و سرمایه عظیمی را به برق، هوش مصنوعی، دفاع و زیرساخت‌های تازه می‌فرستد. این مقاله می‌پرسد آیا این موج به جهش بهره‌وری خواهد انجامید، یا زمینه نوع تازه‌ای از شکنندگی مالی را فراهم خواهد کرد.

ادامه مطلب

در نگاه نخست، ماجرا ساده به نظر می‌رسد: عربستان و چند کشور منطقه از دونالد ترامپ خواستند حملهٔ تازه به ایران را متوقف کند و واشنگتن نیز عقب نشست. اما شواهد علنی برای اثبات چنین رابطهٔ مستقیمی کافی نیست. پرسش مهم‌تر این است که جنگ ایران چه تغییری در رابطهٔ امنیتی آمریکا و دولت‌های عربی خلیج فارس ایجاد کرده است. پایگاه‌ها، حریم هوایی و زیرساخت‌های کشورهای میزبان، از یک سو امکان عملیات نظامی آمریکا را فراهم می‌کنند و از سوی دیگر، همین کشورها را در معرض حملات تلافی‌جویانه قرار می‌دهند. تصمیم در واشنگتن گرفته می‌شود، اما بخشی از هزینهٔ آن ممکن است در ابوظبی، منامه، دوحه، ریاض یا دمام پرداخت شود.

ادامه مطلب

حمله مشترک آمریکا و عربستان به مواضع حشدالشعبی در عراق، نه به‌دلیل شمار تلفات، بلکه به‌سبب تغییر قواعد بازی اهمیت دارد. ریاض برای نخستین‌بار در این دور از تنش‌ها مسئولیت مشارکت مستقیم در عملیاتی داخل خاک عراق را پذیرفت؛ اقدامی که مرز میان جنگ نیابتی و رویارویی آشکار را باریک‌تر کرد. این مقاله نشان می‌دهد چگونه فرسایش انکارپذیری، تناقض ساختاری دولت عراق، هدف‌گرفتن زیرساخت‌های انرژی و نزدیکی اربعین، خطر خطای محاسباتی را افزایش داده‌اند.

ادامه مطلب