جنگ می‌تواند جامعه را فقیرتر کند، بی‌آنکه تصمیم حاکمان تغییر کند. این مقاله نشان می‌دهد هزینه چگونه از مسیر انتخابات و کنگره در آمریکا و از راه فشار بر منابع و انسجام قدرت در ایران وارد محاسبه سیاسی می‌شود. تورم چگونه برای حکومت زمان می‌خرد؟ چرا آمادگی یک طرف برای مذاکره، گاهی طرف دیگر را به ادامه فشار ترغیب می‌کند؟ تجربه برجام چه درسی درباره امکان توافق و دشواری حفظ آن دارد؟ معیار نهایی، کاهش خطر جنگ و حفظ توان جامعه ایران برای زندگی و بازسازی است.

ادامه مطلب

دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی و وام ارزان برای مردمی که زیر فشار گرانی‌اند، وعده‌ی جذابی است. اما پایین‌آمدن نرخ رسمی چه زمانی به خرید ارزان‌تر می‌رسد؟ این مقاله طرح ۲۴ ماده‌ای «اقتصاد مقاومتی» را از همین‌جا بررسی می‌کند: ارز لازم از کجا می‌آید، وام به چه کسانی می‌رسد و اگر تورم ادامه پیدا کند، چه بر سر پس‌انداز مردم می‌آید؟ با مثال‌های عددی و مرور تجربه‌های ایران و چند کشور دیگر، نشان می‌دهد فاصله‌ی میان قیمت اعلام‌شده و دسترسی واقعی چگونه به سهمیه و امتیاز تبدیل می‌شود. در پایان هم راه‌های دیگری برای حمایت از تولید و معیشت پیشنهاد می‌کند.

ادامه مطلب

«ضریب اکتبر» روایتی از چهار دهه تقاطع ایران و انتخابات آمریکاست؛ از بحران گروگان‌های ۱۹۸۰ تا عملیات نفوذ، غزه و جنگ ۲۰۲۶. مقاله نشان می‌دهد وزن سیاسی ایران در آمریکا همیشه از «نقشه» تهران نمی‌آید. گاهی ساختار انتخابات آمریکا و موقعیت ایران در گره‌های امنیت و انرژی، یک هزینه بیرونی را درست در زمانی حساس به مسئله‌ای داخلی تبدیل می‌کنند. یافته اصلی، شکاف میان وضوح قصد و وضوح اثر است: جایی که قصد روشن‌تر است، اثر انتخاباتی سخت‌تر اندازه‌گیری می‌شود؛ و جایی که اثر آشکارتر است، قصد کمتر قابل اثبات است.

ادامه مطلب

بحث ناترازی انرژی معمولا میان دو گزاره خلاصه می‌شود: انرژی ارزان است و مردم زیاد مصرف می‌کنند. اما میان قیمت و مصرف، مجموعه‌ای از عوامل ساختاری قرار دارد؛ از فناوری خودرو و فرسودگی ناوگان تا کیفیت سوخت، ساختمان، تجهیزات و نحوه توزیع انرژی. این مقاله با تفکیک «فعالیت» از «شدت انرژی» نشان می‌دهد که اصلاح قیمت ضروری می‌تواند باشد، اما صورت‌حساب ناترازی زمانی کامل است که سهم انتخاب مصرف‌کننده و سهم تصمیم سیاست‌گذار هر دو قابل اندازه‌گیری و حسابرسی باشند.

ادامه مطلب

اقتصاد ایران هنوز کار می‌کند؛ بانک‌ها بازند، کالا در بازار هست، بنزین عرضه می‌شود و کارخانه‌ها تولید می‌کنند. اما ادامه کار یک اقتصاد الزاماً به معنای بالا بودن ظرفیت تاب‌آوری آن نیست. ممکن است ثبات امروز با کاهش قدرت خرید خانوار، تعویق سرمایه‌گذاری، مصرف ذخایر، افزایش بدهی یا انتقال هزینه به بخش‌های دیگر خریداری شده باشد. این مقاله با بررسی خانوار، ارز، نفت، گاز، برق، بانک، بودجه و سرمایه‌گذاری می‌پرسد اقتصاد ایران در نیمه دوم ۱۴۰۵ چه مقدار ظرفیت برای جذب شوک بعدی دارد و هزینه این تاب‌آوری بر دوش چه کسانی قرار می‌گیرد.

ادامه مطلب

ایران توانسته عبور از تنگه هرمز را پرهزینه کند و از برخی کشتی‌ها عوارض بگیرد. اما میان گرفتن پول و ساختن یک منبع درآمد پایدار فاصله زیادی وجود دارد. این مقاله با بررسی اقتصاد سیاسی هرمز، شبکه‌های مالی و بیمه دریایی، هزینه‌هایی که بحران بر خود ایران تحمیل کرده، تجربه تنگه‌های دیگر و نقش عمان می‌پرسد: آیا کنترل یک گلوگاه جغرافیایی برای ساختن درآمدی ماندگار کافی است؟ نتیجه مقاله میان «قدرت تحمیل هزینه» و «توان وصول، حفظ و تکرار درآمد» تمایز می‌گذارد.

ادامه مطلب

اقتصاد ایران سال‌ها توانسته است با درآمد نفت، تورم، شبکه بانکی، قیمت پایین انرژی و کاهش مصرف خانوار برای خود زمان بخرد. اما زمان خریدن با حل مسئله یکی نیست. اکنون محدودیت‌های ارزی، ناترازی انرژی، کسری مالی و فرسایش قدرت خرید به‌گونه‌ای به یکدیگر متصل شده‌اند که بسیاری از مسیرهای پیشین تعویق دیگر ظرفیت سابق را ندارند. مقاله «از تعویق تا اجبار» بررسی می‌کند که چگونه هزینه‌ها از یک بخش به بخش دیگر منتقل می‌شوند، چرا مسیرهای تعویق به‌طور ترتیبی بسته می‌شوند و چگونه اقتصاد از مرحله تصمیم‌نگرفتن به مرحله‌ای می‌رسد که تعدیل، خواه برنامه‌ریزی‌شده و خواه تحمیل‌شده، اجتناب‌ناپذیر می‌شود.

ادامه مطلب

دلار آزاد در کمتر از سه هفته از حدود ۱۸۷ هزار تومان به بیش از ۲۲۰ هزار تومان رسیده است. اما این جهش را نمی‌توان فقط با جنگ، سفته‌بازی یا تورم توضیح داد. فشار تازه بر صادرات و شبکه تسویه ارزی، تحریم‌های مالی، مداخله بانک مرکزی و انتقال نرخ ارز به قیمت‌ها، بودجه و قراردادها هم‌زمان در حال اثرگذاری‌اند. این مقاله نشان می‌دهد سرنوشت نرخ جدید به مسابقه‌ای میان دو ساعت بستگی دارد: ساعت دیپلماسی که می‌تواند پرمیوم بحران را تخلیه کند و ساعت تورم که می‌تواند نرخ جنگی را در ساختار اقتصاد تثبیت کند.

ادامه مطلب

اقتصاد ایران فقط با کمبود منابع روبه‌رو نیست؛ مسئله عمیق‌تر، نحوه استفاده از فرصت‌هاست. در شرایطی که آینده نامطمئن، قواعد ناپایدار و ابزارهای اضطراری به بخشی از سازوکار اقتصاد تبدیل شده‌اند، دولت، بانک‌ها و بنگاه‌ها به‌جای ساختن ظرفیت تازه، اغلب درگیر حفظ وضع موجود می‌شوند. این مقاله با مفهوم «تله بقا» توضیح می‌دهد چرا رفتارهایی که در سطح یک بنگاه یا نهاد عقلانی به نظر می‌رسند، در سطح کلان می‌توانند افق سرمایه‌گذاری را کوتاه کنند و مانع تبدیل گشایش‌های مقطعی به توسعه پایدار شوند. پرسش اصلی مقاله این است: چگونه می‌توان اقتصادی ساخت که در آن، ساختن آینده از خریدن زمان سودآورتر باشد؟

ادامه مطلب

دو قرارداد بزرگ صنایع دفاعی آمریکا برای افزایش تولید رهگیرهای پاتریوت و تاد، نشانه‌ای از پیوند روزافزون جنگ‌های معاصر با ظرفیت صنعتی و اقتصاد جهانی است. اما این پیوند به معنای تبدیل ایران به «اوکراین جدید» نیست. اوکراین با تزریق منابع خارجی به میدان جنگ تبدیل شده، در حالی که ایران هزینه بحران را عمدتاً از منابع و ثبات اقتصادی خود می‌پردازد. مقاله نشان می‌دهد آنچه جبهه‌های مختلف را به هم متصل می‌کند، نه صرفاً هم‌زمانی جنگ‌ها، بلکه قرار گرفتن آنها بر گلوگاه‌های غیرقابل جایگزین اقتصاد جهانی مانند تنگه هرمز است. همچنین تفاوت میان انتقال هزینه اقتصادی و انتقال رویه سیاسی بررسی می‌شود.

ادامه مطلب