سلطنت در غیاب خویش

۰۵ اردیبهشت ۰۵ اقتصاد سیاسی ایران ، یادداشت‌ها و نقدهای معاصر ، حکمرانی و سیاست‌گذاری اقتصاد سیاسی ایران ، انقلاب ۵۷ ، گوادلوپ ، سقوط شاه ، اعتصاب نفت ، محمدرضا پهلوی ، ولایت فقیه ، تاریخ معاصر ، بازار و روحانیت
سلطنت در غیاب خویش
این مقاله با نقد روایت توطئه‌محور درباره کنفرانس گوادلوپ، استدلال می‌کند که سقوط سلطنت پهلوی نه در کارائیب، بلکه پیش‌تر در درون ساختار اقتصاد سیاسی ایران آغاز شده بود. از جهش درآمد نفتی، تورم و شکاف طبقاتی تا بحران بازار، ۱۷ شهریور، نوفل‌لوشاتو، اعتصاب کارگران نفت و فلج تصمیم‌گیری در رأس حکومت، همه نشان می‌دهند گوادلوپ علت سقوط نبود، بلکه ثبت دیپلماتیک فروپاشی داخلی بود. مقاله همچنین با مفهوم «نفی ارزان، تأسیس گران» منطق پیروزی انقلاب و تصاحب مرحله تأسیس را توضیح می‌دهد.
ادامه مطلب

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟

۱۲ فروردین ۰۵ اقتصاد سیاسی ایران ، جامعه، فرهنگ و روان سیاست ، یادداشت‌ها و نقدهای معاصر مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، تورم ، مسکن ، معیشت خانوار ، فقر ، نابرابری تورمی ، هزینه زندگی
شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟
این مقاله نشان می‌دهد که تورم رسمی، هرچند از نظر آماری درست است، اما تمام واقعیت زندگی مردم را توضیح نمی‌دهد. میانگین شاخص قیمت مصرف‌کننده، فشار نامتقارن خوراک، مسکن، درمان، آموزش و فرسایش توان پس‌انداز را پنهان می‌کند. در نتیجه، سیاست‌گذاری بر پایه این میانگین، از واقعیت معیشت دهک‌های پایین عقب می‌ماند و شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم را عمیق‌تر می‌کند
ادامه مطلب

از رؤیای برابری تا مهندسی اطاعت،کالبدشکافی قدرت در «قلعه حیوانات»

۰۹ اسفند ۰۴ اقتصاد سیاسی ایران ، یادداشت‌ها و نقدهای معاصر ، آینده‌پژوهی اقتصاد سیاسی ، میشل فوکو ، قلعه حیوانات ، جورج اورول ، توتالیتاریسم ، هانا آرنت ، تحلیل قدرت
از رؤیای برابری تا مهندسی اطاعت،کالبدشکافی قدرت در «قلعه حیوانات»
این مقاله، شاهکار تمثیلی «قلعه حیوانات» اثر جورج اورول را از منظر اقتصاد سیاسی و فلسفه به زبانی ساده و عمومی تحلیل می‌کند. نوشتار حاضر نشان می‌دهد که چگونه رویای برابری به مرور به ماشین تمامیت‌خواهی بدل شد. با بهره‌گیری از نظریات «شبکه قدرت» میشل فوکو و «ترور حقیقت و انزوای اجتماعی» هانا آرنت، هشت مرحله‌ی تبدیل شدن رهایی‌بخشان دیروز به ستمگران امروز کالبدشکافی می‌شود. این مقاله هشداری است درباره اهمیت سواد انتقادی برای جلوگیری از بازتولید استبداد.
ادامه مطلب

جهلِ مسلح به دانش، وقتی دانایی ابزار ندیدن می‌شود

۰۱ اسفند ۰۴ جامعه، فرهنگ و روان سیاست ، یادداشت‌ها و نقدهای معاصر هانا آرنت ، ایدئولوژی ، روشنفکری ، خودفریبی ، اقتصاد سیاسی اندیشه ، نقد ایدئولوژی ، کامو ، سارتر ، چپ
جهلِ مسلح به دانش، وقتی دانایی ابزار ندیدن می‌شود
این مقاله از یک تجربه شخصی آغاز می‌شود: مواجهه با افرادی باسواد و اهل تحلیل که در برابر جنایت آشکار، نه از سر ناآگاهی بلکه با اتکا به نظریه و استدلال سکوت یا توجیه می‌کنند. متن با مفهوم «جهل مسلح به دانش» توضیح می‌دهد چگونه دانایی می‌تواند به ابزار ندیدن بدل شود. با روایت جدال سارتر و کامو، و با ارجاع به آرنت و روان‌شناسی شناختی، مقاله نشان می‌دهد مشکل فقط یک ایدئولوژی خاص نیست، بلکه فروپاشی قوه داوری در دل عقلانیت هویتی است.
ادامه مطلب

نامه سرگشاده مهران فتحی به ریاست‌جمهوری؛ واکاوی چهار گره کور در روایت رسمی

۲۰ بهمن ۰۴ اقتصاد سیاسی ایران ، یادداشت‌ها و نقدهای معاصر مهران فتحی ، سرمایه اجتماعی ، مسعود پزشکیان ، شفافیت حکمرانی ، بازخوانی وقایع اخیر
نامه سرگشاده مهران فتحی به ریاست‌جمهوری؛ واکاوی چهار گره کور در روایت رسمی
مهران فتحی در این نوشتار، از منظر منطق داده‌ها و آینده‌پژوهی به نقد روایت‌های رسمی از وقایع اخیر می‌پردازد. او با پذیرش مفروضات بنیاد شهید و شورای امنیت کشور، چهار ابهام کلیدی را مطرح می‌کند: «ابهام در شناسایی عاملان تروریستی»، «وضعیت سامانه‌های نظارت تصویری»، «ابهامات مالی در تحویل پیکرها» و «رانت اطلاعاتی برخی رسانه‌ها». فتحی معتقد است سکوت در برابر این تناقض‌ها به فروپاشی سرمایه اجتماعی منجر می‌شود و در پایان، ۵ پیشنهاد عملیاتی برای حقیقت‌یابی و بازسازی اعتماد عمومی به ریاست‌جمهوری ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب

آناتومی بقا؛ نجات سیاسی با ابزار تورم در اقتصاد ایران

۱۰ آذر ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر تورم ، اقتصاد_سیاسی ، اقتصاد_سیاسی_ایران ، تورم_ایران ، اقتصاد_ایران ، بانک_مرکزی ، نجات_بانکی ، ناترازی_بانکی ، صندوق_بازنشستگی ، اقتصاد_رانتی ، غلبه_مالی ، مالیات_پنهان ، اقتصاد_بقا ، بی_عدالتی_نسلی ، الیگارشی_اقتصادی ، سیاست_پولی ، سیاست_مالی ، ثبات_مالی ، تورم_ساختاری
آناتومی بقا؛ نجات سیاسی با ابزار تورم در اقتصاد ایران
در اقتصاد ایران، تورم فقط نتیجه سیاست‌های غلط نیست؛ ابزار بقاست. این مقاله با نگاهی مقایسه‌ای میان بحران مالی ۲۰۰۸ و نجات‌های مکرر در ایران نشان می‌دهد که چگونه خلق پول، زیان نهادهای رانتی را به جامعه منتقل می‌کند. مهران فتحی در این تحلیل سه سازوکار اصلی—«پدر بدهکار»، «پارتی‌بازی مالی» و «هزینه وفاداری»—را در اقتصاد سیاسی بقا تشریح کرده و راه گذار از نجات سیاسی به پاسخگویی اقتصادی را ترسیم می‌کند.
ادامه مطلب

ایران بدون میانه؛ مرگ آرام طبقه متوسط

۱۶ آبان ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر تورم ، اقتصاد_سیاسی ، اقتصاد_ایران ، نابرابری ، ایران_بدون_میانه ، طبقه_متوسط ، سقوط_طبقه_متوسط ، فروپاشی_اجتماعی ، بحران_معیشت ، رانت ، رانت_خواری ، الیگارشی ، شکاف_طبقاتی ، شکاف_نسلی ، مسکن ، اجاره_نشینی ، بیکاری ، مهاجرت ، اعتماد_اجتماعی ، نهادهای_مدنی ، شایسته_سالاری ، عدالت_اقتصادی ، اصلاحات_ساختاری ، مالیات_بر_عایدی_سرمایه ، مالیات_ثروت ، ثبات_پولی ، استقلال_بانک_مرکزی ، کسب_وکارهای_کوچک ، دانش_بنیان ، آموزش ، معلم ، حکمرانی_اقتصادی ، بازسازی_اعتماد
ایران بدون میانه؛ مرگ آرام طبقه متوسط
«ایران بدون میانه» روایت سقوط ستون عقلانیت است؛ جایی که طبقهٔ متوسط، موتور ثبات و گفت‌وگو، در فرسایشی آرام فرو می‌پاشد. این مقاله با داده‌های اقتصادی و تحلیل اجتماعی، زلزله‌ای را شرح می‌دهد که از تورم و رانت آغاز شد و به بحران اعتماد انجامید.
ادامه مطلب

تورم چیست و چگونه به‌وجود می‌آید؟

۱۰ آبان ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر سلطه مالی ، مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، تورم ، تورم مزمن ، اقتصاد سیاسی ، سیاست پولی ، بانک مرکزی ، نقدینگی ، کسری بودجه ، تورم ساختاری ، اعتبار نهادی ، اعتماد عمومی ، انتظارات تورمی ، سیاست مالی ، خلق پول ، تورم انتظاری ، سیگنال قیمتی ، اختلال قیمت ، رکود تورمی ، حکمرانی پولی ، یارانه پنهان ، چاپ پول ، گزارش تورمی ، نظام بانکی ، پایه پولی ، تورم ایران
تورم چیست و چگونه به‌وجود می‌آید؟
تحلیل جامع تورم مزمن ایران از منظر اقتصاد سیاسی: از سلطه مالی و خلق پول بی‌پشتوانه تا شکست ارتباطی و انتظارات تورمی. این مقاله چارچوب سه‌بعدی پول–نهاد–اعتماد را برای فهم و مهار تورم ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب

چرا تورم ایران رشد را می‌کُشد؟

۰۵ مهر ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر سرمایه_گذاری ، تورم ، اقتصاد_ایران ، بانک_مرکزی ، سیاست_پولی ، سیاست_مالی ، چاپ_پول ، استقلال_بانک_مرکزی ، اعتماد_عمومی ، IranEconomy ، رشد_اقتصادی ، خط_قرمز_تورم ، ظرفیت_شکستنی ، رکود_تورمی ، حکمرانی_مالی ، کسری_بودجه ، انتظارات_تورمی ، نوسان_ارز ، فرار_سرمایه ، بهره‌وری ، ثبات_قیمت ، بودجه_دولت ، شفافیت_بودجه ، رشد_پایدار ، توسعه_اقتصادی ، Inflation ، EconomicGrowth
چرا تورم ایران رشد را می‌کُشد؟
تورم در ایران فقط افزایش قیمت نیست؛ نقطه‌ای است که از آن به بعد اقتصاد توان تحمل ندارد. این مقاله نشان می‌دهد چرا از آستانه ۲۰ درصد به بعد، رشد اقتصادی می‌میرد و چگونه «ظرفیت شکستنی» اقتصاد ایران هر شوک کوچک را به بحران بزرگ تبدیل می‌کند.
ادامه مطلب

هدف‌گذاری تورم در اقتصاد تحت فشار

۰۴ مهر ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر اقتصاد ایران ، اقتصاد سیاسی ایران ، تورم ، نرخ ارز ، بازار ارز ، سیاست پولی ، نقدینگی ، کسری بودجه ، تورم انتظاری ، بانک مرکزی ایران ، تسلط مالی ، هدف‌گذاری تورم ، تسلط ارزی ، سیاست ضدتورمی
هدف‌گذاری تورم در اقتصاد تحت فشار
تورم در ایران فقط یک پدیده‌ی اقتصادی نیست؛ بازتاب فروپاشی نهادی و بحران اعتماد میان دولت و مردم است. مهران فتحی در این مقاله، با اتکا به نظریه‌ی «سلطه مالی»، ناترازی بانکی، پولی‌سازی کسری بودجه و دلاریزه‌شدن جامعه را به‌عنوان حلقه‌های یک زنجیره‌ی خودتولیدگر توضیح می‌دهد. او در پایان تأکید می‌کند که مهار تورم، از بازسازی اعتماد آغاز می‌شود، نه از تغییر نرخ بهره.
ادامه مطلب