وقتی قانون برای همه یکسان نیست

وقتی قانون برای همه یکسان نیست
قاعده‌گریزی را معمولاً به فرهنگ یا اخلاق فردی نسبت می‌دهند، اما آیا این توضیح کافی است؟ این مقاله استدلال می‌کند که بسیاری از رفتارهای روزمره، از شکستن صف تا فرار مالیاتی و رانت‌جویی، محصول یک نظم نهادی‌اند که در آن قانون برای همه به یک شکل اجرا نمی‌شود. با بهره‌گیری از مفاهیم تعادل اجتماعی، اعتماد، دولت رانتی و نظم دسترسی محدود، مقاله نشان می‌دهد چگونه بی‌اعتمادی و مصونیت صاحبان قدرت، نقض قواعد را به انتخابی عقلانی تبدیل می‌کند و چرا اصلاح پایدار از مقیدسازی قدرت آغاز می‌شود، نه از موعظه اخلاقی به شهروندان.
ادامه مطلب

وقتی فناوری خطرناک می‌شود: چرا ساختار قدرت در ایران از اینترنت آزاد و اقتصاد دیجیتال می‌ترسد؟

وقتی فناوری خطرناک می‌شود: چرا ساختار قدرت در ایران از اینترنت آزاد و اقتصاد دیجیتال می‌ترسد؟
چرا ایران با وجود گسترش اینترنت، پرداخت دیجیتال و پلتفرم‌های بزرگ، هنوز وارد اقتصاد دیجیتال واقعی نشده است؟ این مقاله استدلال می‌کند مسئله فقط تحریم، کمبود سرمایه یا ضعف مدیریت نیست. فناوری در ایران تا جایی پذیرفته می‌شود که به کنترل، تمرکز داده و حفظ رانت کمک کند؛ اما هرجا بخواهد رقابت ایجاد کند، هزینه مبادله را پایین بیاورد و قدرت اقتصادی را بازتوزیع کند، مهار می‌شود. از اینترنت و رمزارز تا پلتفرم‌های داخلی، مقاله نشان می‌دهد چگونه «فناوری مهارشده» به بخشی از منطق بقای نظم موجود تبدیل شده است.
ادامه مطلب

شوک ابلاغیه‌ای؛ حلقۀ گمشده در تحلیل سودآوری صنایع بورسی

شوک ابلاغیه‌ای؛ حلقۀ گمشده در تحلیل سودآوری صنایع بورسی
این مقاله با بررسی جهش و عقب‌نشینی نرخ گاز صنایع در پایان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که بخشی از ریسک سودآوری شرکت‌های بورسی ایران از متغیرهای معمولی مانند دلار، تورم یا صادرات نفت نمی‌آید، بلکه از تصمیمات ابلاغیه‌محور دولت ناشی می‌شود. متن استدلال می‌کند که قیمت‌گذاری دستوری باید نه فقط به‌عنوان «ریسک توضیحی»، بلکه به‌مثابه منبع مستقل شوک در تحلیل بازار سرمایه وارد شود.
ادامه مطلب

آتش‌بس روی دستگاه اکسیژن؛ خلیج‌فارس در آستانه یک نظم تازه یا یک جنگ ناخواسته؟

آتش‌بس روی دستگاه اکسیژن؛ خلیج‌فارس در آستانه یک نظم تازه یا یک جنگ ناخواسته؟
این مقاله بحران تازه ایران و آمریکا را نه صرفاً به‌عنوان احتمال یک جنگ، بلکه به‌مثابه نشانه‌ای از فروپاشی نظم قدیمی خلیج‌فارس تحلیل می‌کند. متن نشان می‌دهد چرا آتش‌بس فعلی شکننده است، چرا اعراب منطقه میان همکاری با آمریکا و ترس از فروپاشی ایران گرفتارند، نقش اسرائیل، چین و روسیه در معادله چیست، و چگونه زمان می‌تواند خطر خطای محاسباتی و جنگ ناخواسته را افزایش دهد.
ادامه مطلب

سلطنت در غیاب خویش

سلطنت در غیاب خویش
این مقاله با نقد روایت توطئه‌محور درباره کنفرانس گوادلوپ، استدلال می‌کند که سقوط سلطنت پهلوی نه در کارائیب، بلکه پیش‌تر در درون ساختار اقتصاد سیاسی ایران آغاز شده بود. از جهش درآمد نفتی، تورم و شکاف طبقاتی تا بحران بازار، ۱۷ شهریور، نوفل‌لوشاتو، اعتصاب کارگران نفت و فلج تصمیم‌گیری در رأس حکومت، همه نشان می‌دهند گوادلوپ علت سقوط نبود، بلکه ثبت دیپلماتیک فروپاشی داخلی بود. مقاله همچنین با مفهوم «نفی ارزان، تأسیس گران» منطق پیروزی انقلاب و تصاحب مرحله تأسیس را توضیح می‌دهد.
ادامه مطلب

مماشات و زمان؛ چرا صلح‌طلبی با رژیم‌های ایدئولوژیک، به انباشت بحران می‌انجامد؟

مماشات و زمان؛ چرا صلح‌طلبی با رژیم‌های ایدئولوژیک، به انباشت بحران می‌انجامد؟
این مقاله می‌کوشد نشان دهد که مماشات را نباید با دیپلماسی یا تعامل یکی گرفت. در مواجهه با رژیم‌های ایدئولوژیکِ بحران‌محور، امتیازدهی یا تعلل لزوماً به صلح ختم نمی‌شود، بلکه می‌تواند به انباشت بحران در طول زمان بینجامد. با مرور چهار تجربه تاریخی ـ از توافق مونیخ و تعلل آمریکا در برابر فاشیسم تا پرونده هسته‌ای کره شمالی و الگوی مواجهه با جمهوری اسلامی ـ مقاله توضیح می‌دهد که زمان در سیاست بی‌طرف نیست: یا به سود مهار بحران کار می‌کند، یا به سود گسترش آن. در پایان، «محدودسازی» به‌عنوان بدیل راهبردیِ دوقطبیِ جنگ یا مماشات طرح می‌شود.
ادامه مطلب

معماران پرونده ایران در دولت دوم ترامپ

معماران پرونده ایران در دولت دوم ترامپ
این مقاله نشان می‌دهد سیاست ایران در دولت دوم ترامپ محصول اراده یک فرد نیست، بلکه برآیند جدال سه منطق رقیب درون ساختار قدرت آمریکاست: اجبار، معامله و عدم مداخله. با تمرکز بر چهار چهره کلیدی ــ مارکو روبیو، جی.دی. ونس، جرد کوشنر و استیو ویتکاف ــ متن توضیح می‌دهد چگونه وزن نهادی، خاستگاه طبقاتی و منطق‌های متفاوت سیاست خارجی، مسیر پرونده ایران را شکل می‌دهند و چرا آینده این پرونده به نبرد درونی این سه پارادایم گره خورده است.
ادامه مطلب

ایران میان فرسودگی حکومت و فقدان بدیل

ایران میان فرسودگی حکومت و فقدان بدیل
این مقاله می‌کوشد مسئله ایران امروز را فراتر از دوگانه‌های رایج «پادشاهی یا جمهوری» صورت‌بندی کند. بحث اصلی این است که ایران فقط با فرسودگی نظم موجود روبه‌رو نیست، بلکه با فقدان یک بدیل نهادمند، کم‌هزینه و قابل اعتماد نیز مواجه است. متن نشان می‌دهد چرا بحران حکمرانی، ضعف اپوزیسیون، اقتصاد سیاسی ترس، ابهام در گذار و فقدان قرارداد قدرت، جامعه را در میانه تعلیق تاریخی نگه داشته‌اند؛ وضعیتی که در آن نفی حکومت هنوز به اعتماد به جانشین تبدیل نشده است.
ادامه مطلب

از مقاومت تا رسالت: چگونه آخرالزمان‌گرایی، صلح را در جمهوری اسلامی پرهزینه می‌کند

از مقاومت تا رسالت: چگونه آخرالزمان‌گرایی، صلح را در جمهوری اسلامی پرهزینه می‌کند
این مقاله استدلال می‌کند که مسئله جمهوری اسلامی فقط تعارض منافع با اسرائیل و آمریکا نیست، بلکه وجود یک «سقف ایدئولوژیک» است که صلح پایدار را به تهدیدی علیه هویت انقلابی و مشروعیت سیاسی نظام تبدیل می‌کند. متن با عبور از سید قطب، شریعتی، ادبیات مهدوی، کتاب «سقوط اسرائیل» و گفتار رسمی نظام، نشان می‌دهد چگونه دشمن از سطح رقیب سیاسی به «شر متافیزیکی» ارتقا یافته و چرا هر مذاکره‌ای در چنین ساختاری موقت و شکننده می‌شود.
ادامه مطلب

آناتومی بلعیده شدن منابع عمومی

آناتومی بلعیده شدن منابع عمومی
خصوصی‌سازی قرار بود دولت را کوچک و سفره مردم را بزرگ کند، اما در میانه راه به «تیول‌داری نوین» تبدیل شد. در این مقاله، با کالبدشکافی مسیر «بدهی تا واگذاری»، فاش می‌کنیم که چگونه دارایی‌های استراتژیک ملی به ابزار تسویه‌حساب‌های مالی تبدیل شده‌اند. با بررسی ۶ نشانه عملیاتی افت کارایی و تحلیل نقش مخرب ناترازی صندوق‌های بازنشستگی، این متن ۵ راهکار کلیدی از جمله «اهلیت کارکردی» و «حق فسخ مشروط» را برای خروج از این انسداد ساختاری پیشنهاد می‌دهد.
ادامه مطلب