آن بچه‌های مهربان کجا رفتند؟

آن بچه‌های مهربان کجا رفتند؟
آن بچه‌های مهربان کجا رفتند؟ یادتان هست جمعه‌هایی را که خانه‌ها پر از مهمان بود و یک استکان چای و شیرینی کشمشی برای خوشحال بودنمان کافی بود؟ ما همان بچه‌هایی بودیم که برای تنهایی هاچ غصه می‌خوردیم و نگران سرنوشت حنا بودیم. چه بر سر آن مهربانی‌ها آمد؟ در پادکست تازه‌ام، از جمعه‌های دهه شصت می‌گویم، از صمیمیت‌هایی که کم‌رنگ شدند و از اینکه هنوز هم می‌توانیم دوباره کنار هم بودن را یاد بگیریم. شاید نتوانیم زندگی را ساده کنیم، اما می‌توانیم دوست داشتن را این‌قدر پیچیده نکنیم.
ادامه مطلب

وقتی سیل به تپه ما می‌رسد

وقتی سیل به تپه ما می‌رسد
سکوت همیشه یک معنا ندارد. گاهی انسانی برای حفظ نان و امنیت زندگی‌اش سکوت می‌کند و گاهی دیگری برای حفظ دوستی، موقعیت یا امتیازی که از قدرت گرفته است، چشم بر رنج دیگران می‌بندد. در این جستار، از اعتماد میان دوستان و آزار زنان در محیط کار تا بی‌کیفرمانی و مناسبات قدرت پیش می‌روم و به پرسشی می‌رسم که پاسخ‌دادن به آن چندان آسان نیست: سکوت من از چه چیزی محافظت می‌کند و هزینه‌اش را چه کسی می‌پردازد؟
ادامه مطلب

باهم هستیم، اما باهم نمی‌سازیم؛ اقتصاد سیاسی همکاری در ایران

باهم هستیم، اما باهم نمی‌سازیم؛ اقتصاد سیاسی همکاری در ایران
از هیئت و خیریه تا بازار و حزب، تجربهٔ همکاری در ایران یکسان نیست. این مقاله نشان می‌دهد چگونه هزینهٔ نمایندگی مستقل، نااطمینانی دربارهٔ آینده و دسترسی شخصی به منابع، ساختن سازمان‌های پایدار را دشوار می‌کنند. با مرور تجربهٔ وقف، تشکل‌های حرفه‌ای، احزاب دههٔ ۱۳۲۰، والیبال ایران و توسعهٔ کرهٔ جنوبی، پرسش اصلی دنبال می‌شود: چه زمانی حاصل همکاری از اشخاص فراتر می‌رود و به دارایی ماندگار سازمان تبدیل می‌شود؟
ادامه مطلب

وقتی عقیده، هویت می شود

وقتی عقیده، هویت می شود
چرا انسان گاهی با دیدن شواهد تازه نظرش را تغییر می‌دهد و گاهی از یک باور چنان دفاع می‌کند که گویی از خودش دفاع می‌کند؟ این مقاله با ترکیب روان‌شناسی هویت، اقتصاد سیاسی و نظریه‌های تصمیم‌گیری، مدلی سه‌متغیره پیشنهاد می‌کند: هزینه هویتی پذیرش خطا، هزینه واقعی خطا ماندن و میزان انتساب‌پذیری پیامد. مقاله سپس نشان می‌دهد چگونه تعهد عمومی، ارزش‌های مقدس و ضعف سازوکارهای ارزیابی می‌توانند باورها را مقاوم یا حتی تقریباً مصون از اصلاح کنند و در پایان، راه‌هایی برای طراحی نهادهایی پیشنهاد می‌دهد که خطا را آشکارتر، قابل‌سنجش‌تر و قابل‌اصلاح‌تر کنند.
ادامه مطلب

حق نقد، بدون حق فراموشی

حق نقد، بدون حق فراموشی
این یادداشت واکنشی به مناقشه اخیر میان عبدالکریم سروش و موسی غنی‌نژاد است، اما موضوع اصلی آن نه دفاع از شریعتی است و نه داوری درباره غنی‌نژاد. مسئله اصلی، اخلاق نقد و مسئولیت تاریخی روشنفکران است. آیا کسی که سال‌ها از خطاپذیری فهم بشر، مدارا و نقد جزم‌اندیشی سخن گفته، نباید در زبان نقد خود نیز همان اصول را رعایت کند؟ یادداشت می‌کوشد نسبت میان حافظه تاریخی، مسئولیت اخلاقی و اعتبار نقد را بررسی کند.
ادامه مطلب

وقتی قانون برای همه یکسان نیست

وقتی قانون برای همه یکسان نیست
قاعده‌گریزی را معمولاً به فرهنگ یا اخلاق فردی نسبت می‌دهند، اما آیا این توضیح کافی است؟ این مقاله استدلال می‌کند که بسیاری از رفتارهای روزمره، از شکستن صف تا فرار مالیاتی و رانت‌جویی، محصول یک نظم نهادی‌اند که در آن قانون برای همه به یک شکل اجرا نمی‌شود. با بهره‌گیری از مفاهیم تعادل اجتماعی، اعتماد، دولت رانتی و نظم دسترسی محدود، مقاله نشان می‌دهد چگونه بی‌اعتمادی و مصونیت صاحبان قدرت، نقض قواعد را به انتخابی عقلانی تبدیل می‌کند و چرا اصلاح پایدار از مقیدسازی قدرت آغاز می‌شود، نه از موعظه اخلاقی به شهروندان.
ادامه مطلب

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟
این مقاله نشان می‌دهد که تورم رسمی، هرچند از نظر آماری درست است، اما تمام واقعیت زندگی مردم را توضیح نمی‌دهد. میانگین شاخص قیمت مصرف‌کننده، فشار نامتقارن خوراک، مسکن، درمان، آموزش و فرسایش توان پس‌انداز را پنهان می‌کند. در نتیجه، سیاست‌گذاری بر پایه این میانگین، از واقعیت معیشت دهک‌های پایین عقب می‌ماند و شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم را عمیق‌تر می‌کند
ادامه مطلب

ملت آینه‌دار، حاکم خودشیفته

ملت آینه‌دار، حاکم خودشیفته
این مقاله می‌کوشد رابطه میان ساختار قدرت با ویژگی‌های خودشیفته‌وار و الگوهای مهرطلبانه در فرهنگ سیاسی ایران را توضیح دهد. متن نشان می‌دهد چگونه این چرخه فقط روانی نیست، بلکه بر بستر اقتصاد سیاسی رانتی بازتولید می‌شود. با تحلیل رخدادهای دی ۱۴۰۴، مقاله استدلال می‌کند که جامعه ایران وارد مرحله‌ای تازه از آگاهی شده، اما این بیداری هنوز با ضعف سازماندهی، منجی‌طلبی و ترس از فروپاشی روبه‌روست. نتیجه نهایی، تبیین راهی برای گذار از اطاعت فرساینده به بلوغ سیاسی و استقلال جمعی است.
ادامه مطلب

ایران میان فرسودگی حکومت و فقدان بدیل

ایران میان فرسودگی حکومت و فقدان بدیل
این مقاله می‌کوشد مسئله ایران امروز را فراتر از دوگانه‌های رایج «پادشاهی یا جمهوری» صورت‌بندی کند. بحث اصلی این است که ایران فقط با فرسودگی نظم موجود روبه‌رو نیست، بلکه با فقدان یک بدیل نهادمند، کم‌هزینه و قابل اعتماد نیز مواجه است. متن نشان می‌دهد چرا بحران حکمرانی، ضعف اپوزیسیون، اقتصاد سیاسی ترس، ابهام در گذار و فقدان قرارداد قدرت، جامعه را در میانه تعلیق تاریخی نگه داشته‌اند؛ وضعیتی که در آن نفی حکومت هنوز به اعتماد به جانشین تبدیل نشده است.
ادامه مطلب

سازش، بقا یا مقاومت؟

سازش، بقا یا مقاومت؟
این مقاله می‌پرسد وقتی شکاف میان دولت و ملت از سطح نارضایتی سیاسی عبور می‌کند و به تجربه‌ای از انقیاد و بی‌افقی می‌رسد، جامعه چگونه میان بقا، سازش و مقاومت انتخاب می‌کند. متن با بررسی فرسایش مشروعیت، نقش ماشین سرکوب، ترس جمعی از فروپاشی و درس‌های تاریخی فرانسه اشغالی، نشان می‌دهد که مسئله فقط هزینه تغییر نیست؛ تداوم وضع موجود نیز هزینه‌ای سنگین و گاه ویرانگر دارد.
ادامه مطلب