«نقصانِ سیاه»: آناتومی گذار ایران از «اقتصاد ملی انرژی» به «مجمع‌الجزایر انرژی»

«نقصانِ سیاه»: آناتومی گذار ایران از «اقتصاد ملی انرژی» به «مجمع‌الجزایر انرژی»
این مقاله توضیح می‌دهد چرا بحران انرژی ایران از یک مسئله فنی عبور کرده و به ریسک سیستماتیک اقتصاد تبدیل شده است. با مفهوم «نقصان سیاه»، شکاف میان نیاز انرژی اقتصاد و عرضه واقعی قابل اتکا تشریح می‌شود و سه چرخه تخریب‌گرِ قیمت‌گذاری دستوری، فرسایش تکنولوژیک و پوپولیسم جغرافیایی کالبدشکافی می‌گردد. در ادامه نشان داده می‌شود چگونه اقتصاد از «الگوی ملی» به «مجمع‌الجزایر انرژی» می‌لغزد و در بازار سرمایه، امنیت انرژی به معیار اصلی ارزش‌گذاری بدل می‌شود.
ادامه مطلب

اقتصاد سیاسی زنجیره‌های تأمین؛ عبور از «کارایی» به «امنیت»

اقتصاد سیاسی زنجیره‌های تأمین؛ عبور از «کارایی» به «امنیت»
جهانی‌سازیِ سه دهه اخیر بر اولویت کارایی بنا شده بود، اما هم‌زمانی کووید ۱۹ و جنگ اوکراین نشان داد که زنجیره‌های تأمین فوق‌بهینه در حوزه‌های راهبردی شکننده‌اند. دولت‌ها به جای جبران شکست بازار، بازارهای راهبردی را به ابزار رقابت قدرت تبدیل می‌کنند. سیاست صنعتی جدید با چهار ستون بازگرداندن تولید، دوست‌سپاری، محاصره تکنولوژیک و استانداردگذاری رقابتی، مسیر تکامل رقیب را هدف می‌گیرد. در این میان، قدرت در نفت چانه‌زنی بر قیمت است اما در تراشه وتو بر امکان تولید. امنیتی‌شدن گلوگاه‌های فناوری به امنیتی‌شدن معماری دلار و شکل‌گیری جهان تکه‌تکه می‌انجامد.
ادامه مطلب

بحران دریای سرخ، تورم وارداتی و اقتصاد تحت محاصره

بحران دریای سرخ، تورم وارداتی و اقتصاد تحت محاصره
بحران دریای سرخ فقط مسیر کشتی‌ها را عوض نکرده؛ یک «رژیم جدید هزینه لجستیک» در اقتصاد جهانی ساخته که کف هزینه حمل و بیمه را بالا برده است. در ایرانِ تحت تحریم و سلطه مالی، این شوک به‌جای یک نوسان موقت، به ضریب‌افزای ساختاری تورم وارداتی تبدیل می‌شود و مستقیماً بر قیمت و دسترسی به دارو، غلات و قطعات صنعتی اثر می‌گذارد. این مقاله با مدل مفهومی و سناریوهای عددی ساده، نشان می‌دهد چرا سیاست‌گذاری اقتصادی ۱۴۰۴–۱۴۰۶ ناچار است این متغیر را به‌عنوان پارامتر ساختاری بپذیرد.
ادامه مطلب

از هم‌بستگی تا سلاح‌سازی نقدینگی

از هم‌بستگی تا سلاح‌سازی نقدینگی
نظم مالی جهانی در حال فروپاشی شبکه‌ای است. از سلاح‌سازی سوئیفت تا تجزیه نقدینگی و بازگشت طلا، این مقاله نشان می‌دهد چگونه دلار، یوان و کریپتو آینده قدرت را بازتعریف می‌کنند.
ادامه مطلب

پایان انقباض بزرگ و آغاز عصر «تسلط مالی»

پایان انقباض بزرگ و آغاز عصر «تسلط مالی»
توقف برنامه انقباض ترازنامه فدرال رزرو در سطح حدود ۶/۵ تریلیون دلار فقط یک خبر فنی نیست؛ نشانه رسیدن نظام مالی آمریکا به سقف تحمل خود و تقویت «تسلط مالی» دولت بدهکار بر سیاست پولی است. این مقاله با تشریح نقش RRP و ذخایر بانکی، سه سناریوی ۱۲ تا ۲۴ ماهه برای دلار، طلا، بیت‌کوین و نفت ترسیم می‌کند و اثر آن را بر بازار ارز، نرخ بهره و بورس تهران و استراتژی سبد دارایی سرمایه‌گذار ایرانی توضیح می‌دهد.
ادامه مطلب

سراب صلح: چرا «اقتصاد سیاسی» بازسازی، پیچیده‌تر از «خوش‌بینی بازار» است؟

سراب صلح: چرا «اقتصاد سیاسی» بازسازی، پیچیده‌تر از «خوش‌بینی بازار» است؟
روایت غالب این است که با صلح اوکراین، ریسک ژئوپلیتیک تمام می‌شود و بازارها نفس راحتی می‌کشند؛ نفت ارزان می‌شود، طلا سقوط می‌کند و یک «مارشال پلن» جدید موتور کامودیتی‌ها را روشن می‌کند. این مقاله با رویکرد اقتصاد سیاسی توضیح می‌دهد چرا این تصویر، یک سراب است: روسیه همین حالا هم نفتش را در بازار می‌فروشد، بازسازی اوکراین اسیر ظرفیت نهادی و معمای تأمین مالی است، طلا به بدهی و سلطه مالی واکنش نشان می‌دهد نه فقط به جنگ، و بدون چین، ابرچرخه جدیدی در کامودیتی‌ها شکل نمی‌گیرد. نتیجه: در دوران پساجنگ، به‌جای Follow the Money باید دنبال تضمین‌های سیاسی و قراردادهای با پشتوانه نهادی رفت.
ادامه مطلب

جنگ دوم غزه–اسرائیل؛ اثرات ژئواکونومیک و گذار به نظم جدید انرژی

جنگ دوم غزه–اسرائیل؛ اثرات ژئواکونومیک و گذار به نظم جدید انرژی
این مقاله یک تحلیل عمیق از جنگ دوم غزه–اسرائیل و پیامدهای ژئواکونومیک آن ارائه می‌دهد؛ از امنیت انرژی و بحران کشتیرانی تا اثرات آن بر بازارهای مالی، سیاست پولی آمریکا و اقتصاد سیاسی ایران. متن نشان می‌دهد چگونه این جنگ می‌تواند آغازگر نظم جدیدی در امنیت انرژی و زنجیره‌های تأمین جهان باشد.
ادامه مطلب

شرق، غرب، یا هیچ‌کدام؟

شرق، غرب، یا هیچ‌کدام؟
این مقاله توضیح می‌دهد که شرق‌گرایی ایران نه یک راهبرد توسعه‌ای، بلکه مکانیسمی برای تثبیت ساختار رانتیر و تداوم الگوی خام‌فروشی است. با تکیه بر نظریه وابستگی، قفل‌شدگی مسیر و تحلیل روابط ایران با چین و روسیه، نشان داده می‌شود چگونه فاینانس بدون شرط، رانت میان‌بری، و انحصار تجاری، به بازتولید همان الگوی تاریخی توسعه‌نیافتگی انجامیده است. سه سناریوی آینده نیز برای مسیر وابستگی، توازن هوشمند و درون‌زایی نهادی ارائه می‌شود.
ادامه مطلب

بیت‌کوین در آستانه چرخش بزرگ

بیت‌کوین در آستانه چرخش بزرگ
بیت‌کوین پس از سقوط ۳۰ درصدی وارد یک تغییر رژیم شده است؛ از فروپاشی روایت «طلای دیجیتال» تا نقش ETFها در تبدیل آن به پول داغ و وابستگی کامل به چرخه نقدینگی وال‌استریت. این مقاله با رویکرد اقتصاد سیاسی، موتورهای سقوط، پارادوکس Safe Haven و سناریوهای پیش‌روی بیت‌کوین را کالبدشکافی می‌کند.
ادامه مطلب

مرگ بازار و ظهور فئودالیسم دیجیتال

مرگ بازار و ظهور فئودالیسم دیجیتال
این مقاله نشان می‌دهد چرا ساختار اقتصادی امروز دیگر شبیه سرمایه‌داری رقابتی نیست و چگونه پلتفرم‌های دیجیتال با تکیه بر داده، زیرساخت ابری و قدرت الگوریتمی، به «اربابان جدید» تبدیل شده‌اند. از مرگ مکانیسم بازار و جایگزینی الگوریتم‌ها به‌جای کشف قیمت، تا قدرت فراملی اپل و آمازون و مدل جدید ارزش‌گذاری وال‌ستریت—این مقاله کالبدشکافی دقیقی از ظهور فئودالیسم دیجیتال و پیامدهای سیاسی، اقتصادی و دموکراتیک آن ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب

نوشته های اخیر

دسته بندی ها