ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی

۰۸ مرداد ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، اقتصاد سیاسی ، تحلیل نهادی ، نهادگرایی ، ملی شدن نفت ، حاکمیت قانون ، تاریخ نفت ایران ، دولت رانتیر ، ذهنیت تاریخی ، مصدق ، نفت ایران ، رانتیرشدگی ، تحلیل استراتژیک ، Autarky ، توسعه نیافتگی ، میراث نفت ، تحلیل انرژی
ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی
این مقاله نشان می‌دهد ملی شدن نفت در ایران، به‌دلیل ضعف نهادی و ذهنیت استقلال‌محور، به‌جای ایجاد خودکفایی، الگوی جدیدی از وابستگی تولید کرد. با تحلیل ساختار AIOC، بحران اجرایی دولت مصدق، حافظه تاریخی تحقیر و شکل‌گیری Autarky، توضیح داده می‌شود چگونه نفت به‌جای توسعه، دولت رانتیر و انزوای انرژی را بازتولید کرد. مقایسه با نروژ، مکزیک، عربستان و ونزوئلا روشن می‌کند که مسئله اصلی نبود ظرفیت حکمرانی است، نه صرف مالکیت منابع.
ادامه مطلب

لیبرالیسم

۰۱ مرداد ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر مهران فتحی ، سرمایه‌داری ، لیبرالیسم ، لیبرالیسم در قرن ۲۱ ، جان لاک ، فلسفه سیاسی ، اندیشه مدرن ، عصر داده ، داده‌های بزرگ ، حقوق دیجیتال ، سیاست مدرن ، دموکراسی ، نقد لیبرالیسم ، اندیشه نو ، فلسفه ، political philosophy ، liberalism ، john locke ، big data ، digital age
لیبرالیسم
سه قرن پس از لاک، همان پرسش‌های قدیمی لیبرالیسم دوباره زنده شده‌اند: آزادی چیست، مالکیت کجاست و قدرت چگونه باید مهار شود؟ مقاله نشان می‌دهد چگونه لیبرالیسم کلاسیک با تأکید بر حق طبیعی حیات، آزادی و مالکیت، به بنیان دموکراسی و سرمایه‌داری تبدیل شد؛ اما در قرن ۲۱، با ظهور داده‌های بزرگ، پلتفرم‌ها و الگوریتم‌ها، صورت تازه‌ای از قدرت و نابرابری شکل گرفته است. نویسنده می‌پرسد آیا می‌توان لیبرالیسم را بازسازی کرد تا از کرامت انسان در برابر اقتصاد داده و سلطه دیجیتال دفاع کند؟
ادامه مطلب

ایرانِ بی‌فردا - بررسی تاریخی زوال جمهوریت، سلطه ایدئولوژی و ناکامی توسعه در جمهوری اسلامی

۰۱ تیر ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر مهران فتحی ، آینده ایران ، انقلاب ۵۷ ، جمهوری اسلامی ، مشروعیت سیاسی ، بحران امید ، سیاست در ایران ، تاریخ معاصر ایران ، مهاجرت نخبگان ، فرهنگ سیاسی ، اقتصاد ایدئولوژیک ، استبداد دینی ، نظام آموزشی ، نظارت استصوابی ، صندوق بین‌المللی پول ، مقایسه ایران و کره جنوبی ، غرب‌زدگی
ایرانِ بی‌فردا - بررسی تاریخی زوال جمهوریت، سلطه ایدئولوژی و ناکامی توسعه در جمهوری اسلامی
«ایرانِ بی‌فردا» مقاله‌ای تحلیلی است درباره سیر فروپاشی تدریجی آرمان‌های انقلاب ۵۷؛ از جمهوریتی که جمهور ندارد، تا اقتصادی که قربانی ایدئولوژی شد، و جامعه‌ای که نخبگانش مهاجرت را ترجیح می‌دهند. این نوشته روایتی است از یک نسل نگران، برای ساختن آینده‌ای که هنوز ممکن است.
ادامه مطلب

بزرگ‌ترین ویروس فکری بشر؛ سوگیری تأییدی

۲۱ خرداد ۰۴ جامعه، فرهنگ و روان سیاست سوگیری تأییدی ، خطاهای شناختی ، تفکر انتقادی ، روان‌شناسی شناختی ، اندیشه و جامعه ، تحلیل روان‌شناختی ، رفتار جمعی ، تحلیل اجتماعی ، روان‌شناسی سیاسی ، مهران فتحی ، مقاله تحلیلی ، شناخت و حقیقت ، بایاس شناختی ، رفتار انسانی
بزرگ‌ترین ویروس فکری بشر؛ سوگیری تأییدی
سوگیری تأییدی یکی از بنیادی‌ترین خطاهای ذهن انسان است؛ خطایی که باعث می‌شود ما به‌جای مواجهه با حقیقت، تنها به‌دنبال تأیید باورهای قبلی خود بگردیم. این مقاله توضیح می‌دهد چرا این پدیده، صرفاً یک مشکل فردی نیست، بلکه ویروسی جمعی است که توان تحریف واقعیت، قطبی‌سازی جامعه، تضعیف علم، تخریب تصمیم‌گیری اقتصادی و انحراف سیاست‌گذاری را دارد. تحلیل حاضر با رویکرد روان‌شناختی، فلسفی و تاریخی، نشان می‌دهد سوگیری تأییدی چگونه به عقب‌ماندگی فردی و اجتماعی منجر می‌شود و چه راهکارهایی برای مهار آن وجود دارد.
ادامه مطلب

بحران ساختاری اقتصاد ایران

۲۸ اردیبهشت ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، بحران ساختاری اقتصاد ایران ، اقتصاد رانتی ، دولت رانتی ، نفت و اقتصاد ایران ، تورم مزمن ، فرار سرمایه ، اصلاحات نهادی ، مقایسه تطبیقی اقتصاد ، ونزوئلا ، مالزی ، نروژ ، صندوق‌های ثروت ملی ، نفرین منابع
بحران ساختاری اقتصاد ایران
این مقاله ریشه‌های بحران ساختاری اقتصاد ایران را در منطق دولت رانتی و وابستگی مزمن به نفت جست‌وجو می‌کند. با مقایسه تطبیقی ایران با ونزوئلا، مالزی و نروژ نشان می‌دهد که تفاوت در کیفیت نهادها، شفافیت و پاسخ‌گویی، مسیر فروپاشی رانتی را از مسیر اصلاح و توسعه جدا می‌کند و در پایان، خطوط کلی یک برنامه اصلاح نهادی و کاهش وابستگی به نفت را ترسیم می‌کند.
ادامه مطلب