فقر در عصر قفسه‌های پُر

فقر در عصر قفسه‌های پُر
در ایران امروز، کالا در قفسه‌ها هست، اما قدرت خرید از دست رفته است. تورم مزمن، سقوط ارزش ریال، عقب‌ماندن دستمزد از سبد معیشت و چندنرخی‌بودن اقتصاد، توان خانوار برای تبدیل درآمد به زندگی عادی را فرسوده کرده است. نتیجه، «فقر انتخاب» است: خانوار نه از سر اختیار، بلکه از سر اجبار، پروتئین، درمان، آموزش و آینده را حذف می‌کند. تورم در اینجا فقط گرانی نیست؛ مدل خاموش بازتوزیع ثروت از مزدبگیران و سپرده‌گذاران خرد به دارندگان دارایی، بدهکاران بزرگ و ذی‌نفعان رانت است.
ادامه مطلب

شوک ابلاغیه‌ای؛ حلقۀ گمشده در تحلیل سودآوری صنایع بورسی

شوک ابلاغیه‌ای؛ حلقۀ گمشده در تحلیل سودآوری صنایع بورسی
این مقاله با بررسی جهش و عقب‌نشینی نرخ گاز صنایع در پایان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که بخشی از ریسک سودآوری شرکت‌های بورسی ایران از متغیرهای معمولی مانند دلار، تورم یا صادرات نفت نمی‌آید، بلکه از تصمیمات ابلاغیه‌محور دولت ناشی می‌شود. متن استدلال می‌کند که قیمت‌گذاری دستوری باید نه فقط به‌عنوان «ریسک توضیحی»، بلکه به‌مثابه منبع مستقل شوک در تحلیل بازار سرمایه وارد شود.
ادامه مطلب

جنگی که با صلح تمام نمی‌شود،ایران و منطق خطرناکِ پساجنگ

جنگی که با صلح تمام نمی‌شود،ایران و منطق خطرناکِ پساجنگ
این مقاله می‌کوشد نشان دهد مسئله اصلی جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل فقط نتیجه میدان نبرد نیست، بلکه نظمی است که پس از جنگ شکل می‌گیرد. متن با نقد این تصور آغاز می‌شود که پیروزی نظامی می‌تواند مسئله سیاسی ایران را حل کند، سپس به نقش تنگه هرمز، اقتصاد اخلال، جامعه ایران، جانشینی، دولت امنیتی، اقتصاد پساجنگ و حسابگری بازیگران خارجی می‌پردازد. نتیجه نهایی این است که محتمل‌ترین سناریو نه فروپاشی فوری است و نه ثبات پایدار، بلکه نوعی تعلیق فرساینده است که می‌تواند هم کشور را از درون تحلیل ببرد و هم منطقه را در وضعیت بی‌ثباتی مزمن نگه دارد.
ادامه مطلب

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟
این مقاله نشان می‌دهد که تورم رسمی، هرچند از نظر آماری درست است، اما تمام واقعیت زندگی مردم را توضیح نمی‌دهد. میانگین شاخص قیمت مصرف‌کننده، فشار نامتقارن خوراک، مسکن، درمان، آموزش و فرسایش توان پس‌انداز را پنهان می‌کند. در نتیجه، سیاست‌گذاری بر پایه این میانگین، از واقعیت معیشت دهک‌های پایین عقب می‌ماند و شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم را عمیق‌تر می‌کند
ادامه مطلب

انقلاب ناامیدی و ویرانی افق اقتصادی در ایران

انقلاب ناامیدی و ویرانی افق اقتصادی در ایران
این مقاله به واکاوی پدیده «کوتاه‌مدت‌گرایی اجباری» در ایران می‌پردازد. تورم مزمن با تبدیل پس‌انداز به یک خطای استراتژیک، افق زمانی شهروندان را فشرده کرده و «لذت آنی» یا خرید کالاهای بادوام را به منطقی‌ترین واکنش برای بقا تبدیل کرده است. نویسنده با کالبدشکافی نرخ تنزیل زمانی و تحلیل گسست در قرارداد اجتماعی، نشان می‌دهد که چگونه این عقلانیت فردی در نهایت به یک ویرانی جمعی و توقف انباشت سرمایه مولد منجر می‌شود؛ فرآیندی که از آن به عنوان «انقلاب ناامیدی» یاد می‌شود.
ادامه مطلب

از قدرت نظامی تا قدرت اقتصادی؛ چرا ایران در مسابقه با همسایگان جا ماند؟

از قدرت نظامی تا قدرت اقتصادی؛ چرا ایران در مسابقه با همسایگان جا ماند؟
این مقاله به کالبدشکافی شکاف اقتصادی ایران و همسایگان (۲۰۰۳ تا ۲۰۲۶) می‌پردازد. با بررسی داده‌های بانک جهانی، نشان می‌دهیم که عقب‌ماندگی استراتژیک ما حاصل کمبود منابع نیست، بلکه نتیجه نااطمینانی نهادی، فرسایش سرمایه و قفل‌شدگی تولیدی است. در حالی که رقبایی چون ترکیه و عربستان مرز تریلیون دلار را رد کرده‌اند، اقتصاد ایران درگیر تورم مزمن و افت سرمایه‌گذاری است. در پایان، سه سناریو برای آینده‌پژوهی ۲۰۳۰ و نقشه راهی برای تغییر ریل اقتصادی ارائه شده است.
ادامه مطلب

تا پایان ۱۴۰۴ اقتصاد ایران کدام مسیر را می‌رود؟ دو سناریوی بدون جنگ و با جنگ برای تورم، ارز، طلا و معیشت

تا پایان ۱۴۰۴ اقتصاد ایران کدام مسیر را می‌رود؟ دو سناریوی بدون جنگ و با جنگ برای تورم، ارز، طلا و معیشت
این مقاله تحلیلی به بررسی مسیر اقتصاد ایران تا پایان سال ۱۴۰۴ در دو سناریوی «تداوم وضع موجود» و «شوک امنیتی» می‌پردازد. هسته اصلی تحلیل بر تفاوت میان تورم رسمی و «تورم زیسته»، اثر متقابل کسری بودجه و گلوگاه ارزی، و دلایل جهش‌های گسسته قیمت دلار و طلا استوار است. در نهایت، با بررسی متغیرهای پنهان مانند بحران انرژی، راهبردهایی برای تغییر رویکرد از «شکار بازدهی» به «مدیریت ریسک و حفظ ارزش دارایی‌ها» بر اساس درجه نقدشوندگی ارائه شده است.
ادامه مطلب

جامعه ساعت‌شنی: کالبدشکافی «مهاجرت تقاضا» و تغییر زمین‌بازی سرمایه‌گذاری در ایران

جامعه ساعت‌شنی: کالبدشکافی «مهاجرت تقاضا» و تغییر زمین‌بازی سرمایه‌گذاری در ایران
در کنار شوک‌های عرضه، فرسایش قدرت خرید در حال تغییر زمین‌بازی است. تقاضا در ایران حذف نمی‌شود؛ مهاجرت می‌کند: از کالاهای بادوام و نیمه‌لوکسِ رسمی به کالاهای ضروری یا بازار غیررسمی، و بخشی هم از مصرف به دارایی تبدیل می‌شود. مقاله با دو ردیاب اصلی (فشردگی بودجه بقا و فرسایش دستمزد حقیقی) و ردیاب‌های تکمیلی، سه کانال مهاجرت تقاضا و سازوکار «انتقال فشار» را توضیح می‌دهد و با ماتریس سه‌فیلتره، صنایع را به قرمز، خاکستری و دفاعی تقسیم می‌کند.
ادامه مطلب

پایان عصر ریال؟ کالبدشکافی گریز از پول و ظهور نظم پولی سایه در اقتصاد ایران

پایان عصر ریال؟ کالبدشکافی گریز از پول و ظهور نظم پولی سایه در اقتصاد ایران
اقتصاد ایران تنها با تورم روبه‌رو نیست، بلکه با فرسایش اعتماد به پول ملی مواجه است. ریال به‌تدریج کارکرد ذخیره ارزش خود را از دست داده و به ابزار مبادله‌ای موقت تبدیل شده است. مردم برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان به طلا، مسکن، ارز و در سال‌های اخیر به پول‌های سایه دیجیتال مانند تتر پناه می‌برند. این مقاله نشان می‌دهد چگونه «گریز از پول»، نظم پولی دوپاره‌ای ساخته که یک سوی آن اقتصاد ریالی فرسایشی و سوی دیگر اقتصاد دارایی‌محور و ارزی است.
ادامه مطلب

پرونده ویژه بودجه ۱۴۰۵: جراحی بدون بیهوشی

پرونده ویژه بودجه ۱۴۰۵: جراحی بدون بیهوشی
بودجه ۱۴۰۵ سند توزیع رفاه نیست؛ سند توزیع واقعیت است. با دلار گمرکی بالاتر، افزایش مالیات بر مصرف، حذف ارز ترجیحی و اتکا به بدهی و صندوق، فشار هزینه به زندگی روزمره نزدیک‌تر می‌شود. این مقاله با زبان عمومی توضیح می‌دهد چرا، چگونه و از کجا اثرش روی سفره مردم می‌نشیند.
ادامه مطلب