جامعه، فرهنگ و روان سیاست

ایران از منظر فوکو؛ قدرت، بدن و گفتمان در زندگی روزمره

۰۱ شهریور ۰۴ جامعه، فرهنگ و روان سیاست فوکو ، میشل فوکو ، قدرت دانش ، گفتمان ، زیست سیاست ، انضباط بدن ، حجاب اجباری ، سانسور در ایران ، تحلیل فوکویی ایران ، مطالعات فرهنگی ایران ، علوم انسانی انتقادی ، نظریه قدرت ، انقلاب ایران ، جامعه‌شناسی بدن ، سیاست معنویت

این مقاله ایران معاصر را در پرتو نظریه‌های میشل فوکو تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد قدرت چگونه در بدن، نهادها و زبان جریان دارد. با تکیه بر مفاهیم کلیدی فوکو ــ قدرت/دانش، انضباط، زیست‌سیاست و گفتمان ــ پدیده‌هایی چون حجاب اجباری، نظام آموزشی، سازوکار سانسور، سیاست‌های کرونا و گفتمان‌های رسمی بررسی شده‌اند. نتیجه‌گیری مقاله تأکید می‌کند که قدرت در ایران نه فقط در دولت، بلکه در شبکه‌ای از هنجارها و نهادهای روزمره عمل می‌کند.

ادامه مطلب

بزرگ‌ترین ویروس فکری بشر؛ سوگیری تأییدی

۲۱ خرداد ۰۴ جامعه، فرهنگ و روان سیاست سوگیری تأییدی ، خطاهای شناختی ، تفکر انتقادی ، روان‌شناسی شناختی ، اندیشه و جامعه ، تحلیل روان‌شناختی ، رفتار جمعی ، تحلیل اجتماعی ، روان‌شناسی سیاسی ، مهران فتحی ، مقاله تحلیلی ، شناخت و حقیقت ، بایاس شناختی ، رفتار انسانی

سوگیری تأییدی یکی از بنیادی‌ترین خطاهای ذهن انسان است؛ خطایی که باعث می‌شود ما به‌جای مواجهه با حقیقت، تنها به‌دنبال تأیید باورهای قبلی خود بگردیم. این مقاله توضیح می‌دهد چرا این پدیده، صرفاً یک مشکل فردی نیست، بلکه ویروسی جمعی است که توان تحریف واقعیت، قطبی‌سازی جامعه، تضعیف علم، تخریب تصمیم‌گیری اقتصادی و انحراف سیاست‌گذاری را دارد. تحلیل حاضر با رویکرد روان‌شناختی، فلسفی و تاریخی، نشان می‌دهد سوگیری تأییدی چگونه به عقب‌ماندگی فردی و اجتماعی منجر می‌شود و چه راهکارهایی برای مهار آن وجود دارد.

ادامه مطلب

حقوق سهامداران خرد در برابر سهامداران نهادی در بازار سرمایه ایران

۰۹ اردیبهشت ۰۴ جامعه، فرهنگ و روان سیاست بازار سرمایه ایران ، حقوق سهامداران خرد ، سهامداران نهادی ، حکمرانی شرکتی ، مجامع عمومی ، افشای اطلاعات ، شاخص تمرکز مالکیت ، شاخص HHI ، ایران‌خودرو ، سهامداران اقلیت ، اصلاحات ساختاری بازار سرمایه ، نظارت سازمان بورس ، صندوق رأی خرد ، نابرابری اطلاعاتی ، حمایت از سهامداران خرد

این مقاله به بررسی شکاف ساختاری میان سهامداران خرد و سهامداران نهادی در بازار سرمایه ایران می‌پردازد. با اتکا به داده‌های کدال، شاخص HHI و مطالعات موردی ایران‌خودرو، سایپا، فولاد مبارکه و بانک ملت، نشان داده می‌شود که تمرکز بالای قدرت رأی و عدم تقارن اطلاعاتی موجب حذف عملی سهامداران خرد از حکمرانی شرکتی شده است. مقاله ضمن تحلیل حقوقی ضعف ضمانت اجرا، تجربه ژاپن را به‌عنوان نمونه تطبیقی موفق معرفی کرده و راهکارهایی مانند ایجاد صندوق رأی خرد، اصلاح ساختار مجامع و تقویت اختیارات سازمان بورس را پیشنهاد می‌دهد.

ادامه مطلب

تحلیل جامع آزمون استرس اقتصاد انرژی ایران

۲۳ فروردین ۰۴ جامعه، فرهنگ و روان سیاست اقتصاد ایران ، تورم ، کسری بودجه ، مکانیسم ماشه ، ریسک سیاسی ، اقتصاد انرژی ، تحریم نفت ایران ، صادرات نفت ، سناریوهای نفت ، آزمون استرس اقتصادی ، درآمدهای ارزی ، تحریم‌های شورای امنیت ، اصلاح قیمت انرژی ، یارانه پنهان سوخت ، سیاست‌گذاری انرژی

این مقاله با استفاده از داده‌های واقعی صادرات نفت ایران، اثر فعال‌سازی مکانیسم ماشه را در قالب آزمون استرس اقتصاد انرژی بررسی می‌کند. سه سناریوی پایه، بدبینانه و خوش‌بینانه مدل‌سازی شده و تأثیر آنها بر درآمدهای ارزی، کسری بودجه، نرخ ارز و تورم تحلیل می‌شود. در ادامه، مجموعه‌ای از راهکارهای کوتاه‌مدت برای مدیریت شوک ارزی و اصلاحات بلندمدت در حوزه قیمت‌گذاری انرژی و توسعه صادرات فرآورده‌ها ارائه می‌شود تا تاب‌آوری اقتصاد ایران افزایش یابد.

ادامه مطلب

آخرالزمان ایرانی

۱۴ فروردین ۰۴ جامعه، فرهنگ و روان سیاست هانتینگتون ، اقتصاد سیاسی ایران ، .تاریخ ایران معاصر ، .چرخه فروپاشی ، پیتر تورچین ، End Times ، طبقه متوسط ایران ، نابرابری اقتصادی ، بحران مشروعیت ، تحلیل سیاسی ، نظریه کلئودینامیک ، رانت و دولت رانتی ، جامعه ایران ، آینده ایران ، تحلیل ساختاری ، ابن خلدون ، تورم و نرخ ارز ، سقوط طبقه متوسط ، نخبگان سیاسی ایران ، سیاستگذاری اقتصادی

«آخرالزمان ایرانی» تلاشی است برای بازخوانی نظریه پیتر تورچین درباره چرخه‌های فروپاشی تمدن‌ها و انطباق آن بر وضعیت کنونی ایران. مقاله نشان می‌دهد چگونه انباشت نخبگان، سقوط طبقه متوسط، تمرکز ثروت و بحران مشروعیت، ایران را به یک نقطه چرخشی تاریخی رسانده است. با استفاده از داده‌های اقتصادی و مقایسه با تجربه روم باستان، فرانسه پیش از انقلاب و آمریکا پیش از جنگ داخلی، این مقاله آینده احتمالی ایران را در سه سناریو—فروپاشی، بازترکیب یا تعلیق—تحلیل می‌کند و هشدار می‌دهد که مسیر آینده کشور بیش از هر زمان دیگری به اصلاحات نهادی و تصمیم نخبگان وابسته است.

ادامه مطلب