ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی

۰۸ مرداد ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، اقتصاد سیاسی ، تحلیل نهادی ، نهادگرایی ، ملی شدن نفت ، حاکمیت قانون ، تاریخ نفت ایران ، دولت رانتیر ، ذهنیت تاریخی ، مصدق ، نفت ایران ، رانتیرشدگی ، تحلیل استراتژیک ، Autarky ، توسعه نیافتگی ، میراث نفت ، تحلیل انرژی
ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی
این مقاله نشان می‌دهد ملی شدن نفت در ایران، به‌دلیل ضعف نهادی و ذهنیت استقلال‌محور، به‌جای ایجاد خودکفایی، الگوی جدیدی از وابستگی تولید کرد. با تحلیل ساختار AIOC، بحران اجرایی دولت مصدق، حافظه تاریخی تحقیر و شکل‌گیری Autarky، توضیح داده می‌شود چگونه نفت به‌جای توسعه، دولت رانتیر و انزوای انرژی را بازتولید کرد. مقایسه با نروژ، مکزیک، عربستان و ونزوئلا روشن می‌کند که مسئله اصلی نبود ظرفیت حکمرانی است، نه صرف مالکیت منابع.
ادامه مطلب

گذار بزرگ انرژی (۲۰۲۵-۲۰۴۵): بازتعریف جایگاه راهبردی ایران در نظم نوین انرژی جهانی

۲۶ تیر ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد سیاسی ایران ، امنیت انرژی ، گذار انرژی ، گذار انرژی ایران ، انرژی های تجدیدپذیر ، اقتصاد سیاسی انرژی ، دارایی های سرگردان ، گاز طبیعی ، برق تجدیدپذیر ، هیدروژن سبز ، سیاست گذاری انرژی ، توسعه پایدار ، گذار عادلانه ، ایران ۲۰۴۵ ، MehranFathi ، IranEnergyTransition
گذار بزرگ انرژی (۲۰۲۵-۲۰۴۵): بازتعریف جایگاه راهبردی ایران در نظم نوین انرژی جهانی
این مقاله چشم‌انداز گذار انرژی در ایران تا افق ۲۰۴۵ را ترسیم می‌کند؛ از ریسک دارایی‌های سرگردان نفت و گاز و ناترازی مزمن، تا فرصت استفاده از گاز به‌عنوان سوخت گذار و توسعه خورشیدی و بادی. در پایان، نقشه راهی سه‌مرحله‌ای برای اصلاح حاکمیت انرژی و جذب سرمایه سبز ارائه می‌شود.
ادامه مطلب

گذار از هژمونی غرب

۰۴ تیر ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک دلارزدایی ، ایران ، ژئوپلیتیک ، چین ، آمریکا ، مهران_فتحی ، گذار_از_هژمونی_غرب ، بریکس ، چندقطبی_شدن_جهان ، افول_نظم_آمریکایی ، نظم_جهانی ، روابط_بین_الملل ، اقتصاد_سیاسی_بین_الملل ، قدرت_نرم ، قدرت_سخت ، بحران_هژمونی
گذار از هژمونی غرب
این مقاله گذار تاریخی از هژمونی غرب و نظم آمریکامحور به سوی نظمی چندقطبی را بررسی می‌کند. ابتدا «غرب» به‌عنوان یک بلوک سیاسی–نظامی فراتر از جغرافیا تعریف می‌شود و با بهره‌گیری از نظریه نظام جهانی، شکاف میان اقلیت هسته‌ای قدرتمند و اکثریت پیرامونی توضیح داده می‌شود. سپس با تمرکز بر خیزش چین و هند، نقش بریکس، تلاش برای کاهش وابستگی به دلار و محدودیت‌های قدرت سخت غرب، تغییر موازنه قدرت جهانی تحلیل می‌شود. مقاله در ادامه مزیت‌های ساختاری ماندگار آمریکا و روند فرسایش تدریجی آن‌ها را بررسی کرده و در پایان، سه سناریو برای آینده نظم جهانی—چندقطبی متوازن، جنگ سرد جدید و چندقطبی شکننده—ترسیم می‌کند.
ادامه مطلب

بانک جدید سازمان همکاری شانگهای

۲۴ اردیبهشت ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد ایران ، تحریم ایران ، دلار ، اقتصاد سیاسی ، یوآن ، SCO ، سازمان همکاری شانگهای ، تحلیل ژئوپولیتیک ، چین و روسیه ، اقتصاد جهانی ، دی‌دلاریزه‌شدن ، نظم مالی جدید ، بانک شانگهای
بانک جدید سازمان همکاری شانگهای
این مقاله با نگاهی تحلیلی بررسی می‌کند که آیا بانک جدید سازمان همکاری شانگهای توان تضعیف سلطه دلار و ایجاد مسیرهای مالی جایگزین را دارد یا خیر. بر پایه داده‌های تجارت ایران–SCO و روند بین‌المللی‌سازی یوآن، تحلیل نشان می‌دهد که این نهاد می‌تواند بخشی از هزینه‌های تراکنش و ریسک‌های تجاری ایران را کاهش دهد، اما قادر به ایجاد تغییر بنیادین در کوتاه‌مدت نیست. مقاله همچنین فرصت‌ها، تهدیدها، ریسک تحریم‌های ثانویه، و واکنش احتمالی آمریکا را بررسی کرده و سناریوهای سه‌ساله برای آینده ایران را ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب

سه‌گانه فشار بر اقتصاد ایران؛ نفت، بیمه و تحریم در آستانه یک تنگنای بودجه‌ای

۰۶ اردیبهشت ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک بازار نفت ، اقتصاد ایران ، کسری بودجه ، بودجه 1404 ، تحریم‌ها ، مکانیسم ماشه ، اوپک پلاس ، بیمه حمل و نقل دریایی ، دیپلماسی انرژی ، درآمد نفتی
سه‌گانه فشار بر اقتصاد ایران؛ نفت، بیمه و تحریم در آستانه یک تنگنای بودجه‌ای
اقتصاد ایران هم‌زمان زیر فشار سه جبهه قرار گرفته است: کاهش قیمت نفت در پی تصمیم اوپک‌پلاس، جهش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل برای نفتکش‌های ایرانی و بازگشت تحریم‌ها از مسیر مکانیسم ماشه. مقاله نشان می‌دهد این سه‌گانه چگونه درآمد نفتی را کاهش داده، کسری بودجه ۱۴۰۴ را تشدید می‌کند و با تهدید ثبات ارزی و تورم، قدرت چانه‌زنی ژئو‌اکونومیک ایران را فرسایش می‌دهد؛ در کنار سناریوهای درآمدی و راهکارهایی مانند اصلاح بودجه، تنوع‌بخشی صادرات و دیپلماسی فعال انرژی.
ادامه مطلب

پارادوکس ضد‌امپریالیسم

۲۴ فروردین ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک سیاست خارجی ایران ، ضد امپریالیسم ، پارادوکس قدرت ، هژمونی آمریکا ، گفتمان مقاومت ، تحلیل گفتمانی ، ژئوپلیتیک خاورمیانه ، نظریه کارل اشمیت ، نظریه هژمونی گرامشی ، امنیتی سازی ، رابطه ایران و آمریکا ، سیاست منطقه‌ای ایران ، اقتصاد سیاسی تحریم ، نظم جهانی جدید ، علوم سیاسی ایران
پارادوکس ضد‌امپریالیسم
این مقاله توضیح می‌دهد چگونه ضد‌امپریالیسم ایرانی، که با آرمان رهایی از سلطه آغاز شد، به سازوکاری برای بقا در دل همان نظم هژمونیک تبدیل شده است. بر پایه نظریه اشمیت، گرامشی و امنیتی‌سازی، نشان داده می‌شود که دشمنی با آمریکا و غرب به یک ضرورت هویتی و ابزار مشروعیت داخلی بدل شده و هم‌زمان حضور نظامی، تحریم‌ها و بازار امنیت آمریکا در منطقه را تقویت کرده است. مقاله پیامدها و سناریوهای آینده این چرخه را بررسی می‌کند.
ادامه مطلب

چگونه نظام‌ها خود را می‌بلعند؟ درس‌هایی از شوروی برای ایران امروز

۱۹ فروردین ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد سیاسی ایران ، تحلیل نهادی ، نهادگرایی ، فروپاشی شوروی ، زوال نهادی ، اقتصادهای ایدئولوژیک ، فساد سیستمی ، اقتصاد سایه ، سناریوهای آینده ایران ، ریسک ساختاری ، بازآرایی نهادی ، مکانیزم ماشه نهادی ، مدل زوال و کنترل
چگونه نظام‌ها خود را می‌بلعند؟ درس‌هایی از شوروی برای ایران امروز
این مقاله یک مدل تحلیلی جدید برای فهم زوال در نظام‌های ایدئولوژیک ارائه می‌دهد؛ مدلی که نشان می‌دهد زوال نه یک حادثه ناگهانی، بلکه برآیند شکاف انگیزشی، اقتصاد سایه و فساد نهادی است. با بررسی تجربه شوروی و تطبیق آن با ساختار نهادی ایران، مقاله سه سناریوی آینده—تعادل منجمد، فروپاشی سریع و بازآرایی نهادی—را ترسیم می‌کند. این متن یک نقشه ریسک برای فهم آینده اقتصاد سیاسی ایران است.
ادامه مطلب

نوشته های اخیر

دسته بندی ها