خفگی اقتصادی؛ چرا برخی نظام‌ها زیر فشار یاد می‌گیرند و برخی می‌شکنند؟

۱۰ تیر ۰۵ اقتصاد سیاسی ایران اقتصاد سیاسی ، حکمرانی اقتصادی ، ایران ، تحریم ، رانت ، شوروی ، خفگی اقتصادی ، ناکارآمدی نهادی ، فروپاشی خاموش ، بحران معیشت
خفگی اقتصادی؛ چرا برخی نظام‌ها زیر فشار یاد می‌گیرند و برخی می‌شکنند؟
این مقاله مفهوم «خفگی اقتصادی» را توضیح می‌دهد؛ وضعیتی که در آن اقتصاد فقط دچار بحران نیست، بلکه نظام سیاسی توانایی شنیدن، تشخیص و اصلاح خطاها را از دست می‌دهد. متن با تکیه بر نظریه سیستم‌ها، تجربه شوروی، قحطی اوکراین و وضعیت ایران نشان می‌دهد که مسئله اصلی فقط تحریم یا فشار خارجی نیست، بلکه بسته‌شدن کانال‌های بازخورد، رانت، کنترل روایت و جایگزینی وفاداری با تخصص است.
ادامه مطلب

شنبه‌های خیالی: چرا دولت‌ها می‌فهمند، اما عمل نمی‌کنند؟

۱۰ دی ۰۴ اقتصاد سیاسی ایران تورم ، اقتصاد سیاسی ، اصلاحات اقتصادی ، یارانه پنهان ، حکمرانی اقتصادی ، رانت ، تعارض منافع ، بی‌اعتمادی ، چندنرخی ، بروکراسی ، سیاست‌گذاری ، بحران بودجه
شنبه‌های خیالی: چرا دولت‌ها می‌فهمند، اما عمل نمی‌کنند؟
این یادداشت از یک تجربه آشنا شروع می‌کند: دولت‌ها شنبه‌ها وعده اصلاح می‌دهند و چهارشنبه‌ها زیر آن می‌زنند. سپس چهار قفل اصلی را توضیح می‌دهد: وسوسه خرید زمان با مُسکن، قدرت اقلیتِ منتفع در برابر اکثریتِ پراکنده، فرمانی که در بدنه بوروکراتیک و تعارض منافع گیر می‌کند، و بی‌اعتمادی عمومی که هر تصمیم درست را به بحران تبدیل می‌کند. در پایان، سه قاعده ساده برای ساختن «قولِ قابل باور» پیشنهاد می‌شود: بستن راه پولِ آسان، حذف امتیازهای پنهان و سپردن اجرای اصلاحات به نهادهایی که از وضع موجود نفع نمی‌برند.
ادامه مطلب

ایران بدون میانه؛ مرگ آرام طبقه متوسط

۱۶ آبان ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر تورم ، اقتصاد_سیاسی ، اقتصاد_ایران ، نابرابری ، ایران_بدون_میانه ، طبقه_متوسط ، سقوط_طبقه_متوسط ، فروپاشی_اجتماعی ، بحران_معیشت ، رانت ، رانت_خواری ، الیگارشی ، شکاف_طبقاتی ، شکاف_نسلی ، مسکن ، اجاره_نشینی ، بیکاری ، مهاجرت ، اعتماد_اجتماعی ، نهادهای_مدنی ، شایسته_سالاری ، عدالت_اقتصادی ، اصلاحات_ساختاری ، مالیات_بر_عایدی_سرمایه ، مالیات_ثروت ، ثبات_پولی ، استقلال_بانک_مرکزی ، کسب_وکارهای_کوچک ، دانش_بنیان ، آموزش ، معلم ، حکمرانی_اقتصادی ، بازسازی_اعتماد
ایران بدون میانه؛ مرگ آرام طبقه متوسط
«ایران بدون میانه» روایت سقوط ستون عقلانیت است؛ جایی که طبقهٔ متوسط، موتور ثبات و گفت‌وگو، در فرسایشی آرام فرو می‌پاشد. این مقاله با داده‌های اقتصادی و تحلیل اجتماعی، زلزله‌ای را شرح می‌دهد که از تورم و رانت آغاز شد و به بحران اعتماد انجامید.
ادامه مطلب

بازارِ بی‌اختیار - اقتصاد سیاسیِ مالکیت و اسارت سرمایه در ایران

۱۵ آبان ۰۴ اقتصاد سیاسی ایران سرمایه_گذاری ، اقتصاد_سیاسی ، اقتصاد_سیاسی_ایران ، بازار_سرمایه ، رانت ، بازار_بی_اختیار ، بورس_ایران ، مالکیت_دولتی ، نهادهای_شبه_دولتی ، تسخیر_نهادی ، حاکمیت_شرکتی ، خصوصی_سازی ، مالی_سازی_دولت ، سرمایه_در_ایران
بازارِ بی‌اختیار - اقتصاد سیاسیِ مالکیت و اسارت سرمایه در ایران
بازار سرمایه ایران در ظاهر میدان رقابت است اما در واقع به شبکه‌ای از وفاداری نهادی بدل شده است. این مقاله با تحلیل داده‌های بورسی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ و چارچوب «تسخیر نهادی» نشان می‌دهد چگونه مالکیت سیاسی، سرمایه را از مسیر رشد به انباشت رانتی منحرف کرده است.
ادامه مطلب