تئوری‌های اقتصاد جهانی

۰۱ آبان ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک نهادگرایی ، اقتصاد_سیاسی ، نابرابری ، اقتصاد_جهانی ، جمعیت ، بحران_نهادی ، تحلیل_استراتژیک ، اقتصادایران ، توسعه_پایدار ، اقتصاد_کلان ، آینده_پژوهی ، پنجره_جمعیتی ، سرمایه_انسانی ، رشد_درون_زا ، بیکاری_جوانان ، مهاجرت_نخبگان ، PoliticalEconomy ، Demography ، Capacity_Institutions ، InstitutionalCapacity ، PathDependency ، ResourceCurse ، GlobalEconomy ، IranEconomy
تئوری‌های اقتصاد جهانی
این مقاله با نگاهی تحلیلی به تاریخ اندیشهٔ اقتصادی، از مالتوس تا رومر، نشان می‌دهد که مسئلهٔ اصلی بشر نه کمبود منابع، بلکه ناتوانی در سازمان‌دهی نهادهاست. مهران فتحی استدلال می‌کند که بحران جهانی امروز، تداوم همان «لحظهٔ مالتوسی» است؛ اما این بار نه از زمین و غله، بلکه از ظرفیت نهادی دولت‌ها. مقاله، در پایان، با مقایسهٔ شمال و جنوب جهانی، شکاف میان جمعیت و نهاد را به‌عنوان خط گسل اصلی آیندهٔ اقتصاد جهانی معرفی می‌کند.
ادامه مطلب

ماشه روی شقیقه اقتصاد ایران

۳۱ شهریور ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک تورم ، اقتصاد_سیاسی ، اقتصاد_ایران ، ژئوپلیتیک ، تحریم ، ماشه_روی_شقیقه_اقتصاد_ایران ، مکانیسم_ماشه ، تحریم_های_شورای_امنیت ، تحریم_های_آمریکا ، تحریم_و_معیشت ، صادرات_نفت ، نرخ_ارز ، سرمایه_گذاری_خارجی ، هژمونی_دلار ، نظم_جدید_جهانی ، ایران_و_روسیه ، ایران_و_اروپا ، جنگ_ارزی ، سناریوهای_اقتصاد_ایران
ماشه روی شقیقه اقتصاد ایران
این مقاله اثر فعال‌سازی مکانیسم ماشه را بر اقتصاد ایران از دو منظر بررسی می‌کند: شوک‌های کوتاه‌مدت—افزایش نرخ ارز، جهش تورم، کاهش صادرات نفت و تشدید ریسک کشوری—و پیامدهای بلندمدت شامل رکود ساختاری، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و تغییر جهت‌گیری ژئوپلیتیکی منطقه. همچنین سه سناریوی آینده، از تشدید بحران تا بازگشت به مذاکره، تحلیل شده است.
ادامه مطلب

تاثیر تفاهم کوتاه‌مدت ایران و آژانس بر متغیرهای کلان اقتصادی

۲۳ شهریور ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک سرمایه_گذاری ، دلار ، اقتصاد_ایران ، بازار_ارز ، تحلیل_اقتصادی ، نرخ_ارز ، سناریوهای_اقتصاد_ایران ، تفاهم_ایران_و_آژانس ، مکانیزم_ماشه ، ریسک_سیاسی ، بازار_سرمایه_ایران ، بورس_تهران ، توافق_هسته_ای ، ریسک_سیستماتیک
تاثیر تفاهم کوتاه‌مدت ایران و آژانس بر متغیرهای کلان اقتصادی
این مقاله توضیح می‌دهد تفاهم ایران و آژانس چگونه یک شوک مثبت موقت در بازار ارز و سرمایه ایجاد کرد، اما به دلیل ماهیت مشروط و نزدیک بودن ضرب‌الاجل مکانیزم ماشه، نمی‌تواند روندهای کلان اقتصادی را تغییر دهد. واکنش آنی دلار، واگرایی صنایع بورسی، و سه سناریوی آینده اقتصاد ایران تحلیل شده است.
ادامه مطلب

تحلیل پیامدهای اقتصادی فعال‌سازی مکانیزم ماشه بر ایران

۱۶ شهریور ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک برجام ، تورم ، ایران ، تحریم ، تحلیل_اقتصادی ، اقتصادایران ، نرخ_ارز ، مکانیزم_ماشه ، رکودتورمی ، اقتصادسیاسی ، ایران۱۴۰۴ ، سناریو
تحلیل پیامدهای اقتصادی فعال‌سازی مکانیزم ماشه بر ایران
این مقاله پیامدهای اقتصادی فعال‌سازی مکانیزم ماشه را در دو سطح بررسی می‌کند: شوک آنی ۳۰ روز نخست، که بازار ارز، طلا، بورس، تجارت و رفتار جمعی را به‌سرعت تحت‌تأثیر قرار می‌دهد؛ و اثرات ساختاری بلندمدت که بسته به میزان اجماع جهانی، مسیر اقتصاد ایران را میان سه سناریوی اصلی—فروپاشی ارزی، انزوای کنترل‌شده، یا مدیریت نسبی بحران—شکل می‌دهد.
ادامه مطلب

آینده ایران پس از مکانیزم ماشه: چشم‌اندازی حقوقی، سیاسی و اقتصادی

۰۵ شهریور ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد ایران ، تحریم ایران ، مکانیزم ماشه ، برجام ، اقتصاد رانتی ، سیاست خارجی ایران ، تحریم‌های شورای امنیت ، سناریوهای آینده ایران ، اسنپ بک ، قطعنامه ۲۲۳۱ ، روابط ایران و غرب ، تحریم‌های اقتصادی
آینده ایران پس از مکانیزم ماشه: چشم‌اندازی حقوقی، سیاسی و اقتصادی
این مقاله با تکیه بر چارچوب تحریم‌ها در روابط بین‌الملل و نظریه دولت رانتی، آینده ایران را در صورت فعال‌سازی مکانیزم ماشه ترسیم می‌کند. ابتدا سازوکار حقوقی اسنپ‌بک، وتوی معکوس و جدول زمانی قطعنامه ۲۲۳۱ توضیح داده می‌شود؛ سپس با مرور تجربه ایران ۲۰۱۲–۲۰۱۵ و نمونه‌های عراق، کره شمالی و ونزوئلا، سه سناریوی پیشِ رو برای سال‌های ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۶ و پیامدهای ارزی، بودجه‌ای و اجتماعی آنها تحلیل و در پایان توصیه‌های مشخصی برای دیپلماسی هسته‌ای، تثبیت اقتصاد کلان و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر پیشنهاد می‌شود.
ادامه مطلب

ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی

۰۸ مرداد ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، اقتصاد سیاسی ، تحلیل نهادی ، نهادگرایی ، ملی شدن نفت ، حاکمیت قانون ، تاریخ نفت ایران ، دولت رانتیر ، ذهنیت تاریخی ، مصدق ، نفت ایران ، رانتیرشدگی ، تحلیل استراتژیک ، Autarky ، توسعه نیافتگی ، میراث نفت ، تحلیل انرژی
ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی
این مقاله نشان می‌دهد ملی شدن نفت در ایران، به‌دلیل ضعف نهادی و ذهنیت استقلال‌محور، به‌جای ایجاد خودکفایی، الگوی جدیدی از وابستگی تولید کرد. با تحلیل ساختار AIOC، بحران اجرایی دولت مصدق، حافظه تاریخی تحقیر و شکل‌گیری Autarky، توضیح داده می‌شود چگونه نفت به‌جای توسعه، دولت رانتیر و انزوای انرژی را بازتولید کرد. مقایسه با نروژ، مکزیک، عربستان و ونزوئلا روشن می‌کند که مسئله اصلی نبود ظرفیت حکمرانی است، نه صرف مالکیت منابع.
ادامه مطلب

گذار بزرگ انرژی (۲۰۲۵-۲۰۴۵): بازتعریف جایگاه راهبردی ایران در نظم نوین انرژی جهانی

۲۶ تیر ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد سیاسی ایران ، امنیت انرژی ، گذار انرژی ، گذار انرژی ایران ، انرژی های تجدیدپذیر ، اقتصاد سیاسی انرژی ، دارایی های سرگردان ، گاز طبیعی ، برق تجدیدپذیر ، هیدروژن سبز ، سیاست گذاری انرژی ، توسعه پایدار ، گذار عادلانه ، ایران ۲۰۴۵ ، MehranFathi ، IranEnergyTransition
گذار بزرگ انرژی (۲۰۲۵-۲۰۴۵): بازتعریف جایگاه راهبردی ایران در نظم نوین انرژی جهانی
این مقاله چشم‌انداز گذار انرژی در ایران تا افق ۲۰۴۵ را ترسیم می‌کند؛ از ریسک دارایی‌های سرگردان نفت و گاز و ناترازی مزمن، تا فرصت استفاده از گاز به‌عنوان سوخت گذار و توسعه خورشیدی و بادی. در پایان، نقشه راهی سه‌مرحله‌ای برای اصلاح حاکمیت انرژی و جذب سرمایه سبز ارائه می‌شود.
ادامه مطلب

گذار از هژمونی غرب

۰۴ تیر ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک دلارزدایی ، ایران ، ژئوپلیتیک ، چین ، آمریکا ، مهران_فتحی ، گذار_از_هژمونی_غرب ، بریکس ، چندقطبی_شدن_جهان ، افول_نظم_آمریکایی ، نظم_جهانی ، روابط_بین_الملل ، اقتصاد_سیاسی_بین_الملل ، قدرت_نرم ، قدرت_سخت ، بحران_هژمونی
گذار از هژمونی غرب
این مقاله گذار تاریخی از هژمونی غرب و نظم آمریکامحور به سوی نظمی چندقطبی را بررسی می‌کند. ابتدا «غرب» به‌عنوان یک بلوک سیاسی–نظامی فراتر از جغرافیا تعریف می‌شود و با بهره‌گیری از نظریه نظام جهانی، شکاف میان اقلیت هسته‌ای قدرتمند و اکثریت پیرامونی توضیح داده می‌شود. سپس با تمرکز بر خیزش چین و هند، نقش بریکس، تلاش برای کاهش وابستگی به دلار و محدودیت‌های قدرت سخت غرب، تغییر موازنه قدرت جهانی تحلیل می‌شود. مقاله در ادامه مزیت‌های ساختاری ماندگار آمریکا و روند فرسایش تدریجی آن‌ها را بررسی کرده و در پایان، سه سناریو برای آینده نظم جهانی—چندقطبی متوازن، جنگ سرد جدید و چندقطبی شکننده—ترسیم می‌کند.
ادامه مطلب

بانک جدید سازمان همکاری شانگهای

۲۴ اردیبهشت ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد ایران ، تحریم ایران ، دلار ، اقتصاد سیاسی ، یوآن ، SCO ، سازمان همکاری شانگهای ، تحلیل ژئوپولیتیک ، چین و روسیه ، اقتصاد جهانی ، دی‌دلاریزه‌شدن ، نظم مالی جدید ، بانک شانگهای
بانک جدید سازمان همکاری شانگهای
این مقاله با نگاهی تحلیلی بررسی می‌کند که آیا بانک جدید سازمان همکاری شانگهای توان تضعیف سلطه دلار و ایجاد مسیرهای مالی جایگزین را دارد یا خیر. بر پایه داده‌های تجارت ایران–SCO و روند بین‌المللی‌سازی یوآن، تحلیل نشان می‌دهد که این نهاد می‌تواند بخشی از هزینه‌های تراکنش و ریسک‌های تجاری ایران را کاهش دهد، اما قادر به ایجاد تغییر بنیادین در کوتاه‌مدت نیست. مقاله همچنین فرصت‌ها، تهدیدها، ریسک تحریم‌های ثانویه، و واکنش احتمالی آمریکا را بررسی کرده و سناریوهای سه‌ساله برای آینده ایران را ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب

سه‌گانه فشار بر اقتصاد ایران؛ نفت، بیمه و تحریم در آستانه یک تنگنای بودجه‌ای

۰۶ اردیبهشت ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک بازار نفت ، اقتصاد ایران ، کسری بودجه ، بودجه 1404 ، تحریم‌ها ، مکانیسم ماشه ، اوپک پلاس ، بیمه حمل و نقل دریایی ، دیپلماسی انرژی ، درآمد نفتی
سه‌گانه فشار بر اقتصاد ایران؛ نفت، بیمه و تحریم در آستانه یک تنگنای بودجه‌ای
اقتصاد ایران هم‌زمان زیر فشار سه جبهه قرار گرفته است: کاهش قیمت نفت در پی تصمیم اوپک‌پلاس، جهش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل برای نفتکش‌های ایرانی و بازگشت تحریم‌ها از مسیر مکانیسم ماشه. مقاله نشان می‌دهد این سه‌گانه چگونه درآمد نفتی را کاهش داده، کسری بودجه ۱۴۰۴ را تشدید می‌کند و با تهدید ثبات ارزی و تورم، قدرت چانه‌زنی ژئو‌اکونومیک ایران را فرسایش می‌دهد؛ در کنار سناریوهای درآمدی و راهکارهایی مانند اصلاح بودجه، تنوع‌بخشی صادرات و دیپلماسی فعال انرژی.
ادامه مطلب