سلطنت در غیاب خویش

سلطنت در غیاب خویش
این مقاله با نقد روایت توطئه‌محور درباره کنفرانس گوادلوپ، استدلال می‌کند که سقوط سلطنت پهلوی نه در کارائیب، بلکه پیش‌تر در درون ساختار اقتصاد سیاسی ایران آغاز شده بود. از جهش درآمد نفتی، تورم و شکاف طبقاتی تا بحران بازار، ۱۷ شهریور، نوفل‌لوشاتو، اعتصاب کارگران نفت و فلج تصمیم‌گیری در رأس حکومت، همه نشان می‌دهند گوادلوپ علت سقوط نبود، بلکه ثبت دیپلماتیک فروپاشی داخلی بود. مقاله همچنین با مفهوم «نفی ارزان، تأسیس گران» منطق پیروزی انقلاب و تصاحب مرحله تأسیس را توضیح می‌دهد.
ادامه مطلب

مماشات و زمان؛ چرا صلح‌طلبی با رژیم‌های ایدئولوژیک، به انباشت بحران می‌انجامد؟

مماشات و زمان؛ چرا صلح‌طلبی با رژیم‌های ایدئولوژیک، به انباشت بحران می‌انجامد؟
این مقاله می‌کوشد نشان دهد که مماشات را نباید با دیپلماسی یا تعامل یکی گرفت. در مواجهه با رژیم‌های ایدئولوژیکِ بحران‌محور، امتیازدهی یا تعلل لزوماً به صلح ختم نمی‌شود، بلکه می‌تواند به انباشت بحران در طول زمان بینجامد. با مرور چهار تجربه تاریخی ـ از توافق مونیخ و تعلل آمریکا در برابر فاشیسم تا پرونده هسته‌ای کره شمالی و الگوی مواجهه با جمهوری اسلامی ـ مقاله توضیح می‌دهد که زمان در سیاست بی‌طرف نیست: یا به سود مهار بحران کار می‌کند، یا به سود گسترش آن. در پایان، «محدودسازی» به‌عنوان بدیل راهبردیِ دوقطبیِ جنگ یا مماشات طرح می‌شود.
ادامه مطلب

معماران پرونده ایران در دولت دوم ترامپ

معماران پرونده ایران در دولت دوم ترامپ
این مقاله نشان می‌دهد سیاست ایران در دولت دوم ترامپ محصول اراده یک فرد نیست، بلکه برآیند جدال سه منطق رقیب درون ساختار قدرت آمریکاست: اجبار، معامله و عدم مداخله. با تمرکز بر چهار چهره کلیدی ــ مارکو روبیو، جی.دی. ونس، جرد کوشنر و استیو ویتکاف ــ متن توضیح می‌دهد چگونه وزن نهادی، خاستگاه طبقاتی و منطق‌های متفاوت سیاست خارجی، مسیر پرونده ایران را شکل می‌دهند و چرا آینده این پرونده به نبرد درونی این سه پارادایم گره خورده است.
ادامه مطلب

از گوگمل تا جنگ شبکه‌محور: برتری اطلاعاتی و بحران منطق بازدارندگی

از گوگمل تا جنگ شبکه‌محور: برتری اطلاعاتی و بحران منطق بازدارندگی
این مقاله با مرور نمونه‌هایی از گوگمل، انیگما، بحران موشکی کوبا و جنگ شش‌روزه نشان می‌دهد که مزیت تعیین‌کننده در جنگ فقط به شمار نیرو و کیفیت تسلیحات وابسته نیست، بلکه به توان تبدیل اطلاعات به تصمیم بستگی دارد. متن سپس با تکیه بر مفهوم «اشراف اطلاعاتی پیوسته» توضیح می‌دهد که چگونه در عصر هوش مصنوعی و جنگ شبکه‌محور، فاصله میان رصد، تحلیل و ضربه به‌شدت کاهش یافته و همین تحول، منطق کلاسیک بازدارندگی را دچار اختلال کرده است.
ادامه مطلب

شکاف هوش مصنوعی نظامی و فروپاشی ساختاری بازدارندگی ایران

شکاف هوش مصنوعی نظامی و فروپاشی ساختاری بازدارندگی ایران
این مقاله نشان می‌دهد که مسئله ایران فقط کمبود موشک یا ضعف تاکتیکی نیست، بلکه شکاف ساختاری در هوش مصنوعی نظامی و زنجیره تأمین فناوری، منطق سنتی بازدارندگی را از کار انداخته است. با اتکا به داده‌های درگیری‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، مقاله توضیح می‌دهد چرا نامتقارنی هزینه، دفاع موشکی هوشمند، تحریم تراشه و محاصره فناورانه، بازدارندگی ایران را به یک سازوکار پرهزینه و کم‌اثر تبدیل کرده‌اند و این تحول چه پیامدی برای آینده امنیت خاورمیانه دارد.
ادامه مطلب

چرا ما اینجاییم؟ نهادها، نفت و سرنوشت ایران

چرا ما اینجاییم؟ نهادها، نفت و سرنوشت ایران
چرا ایران با وجود نفت، گاز، موقعیت ژئوپلیتیک و سرمایه انسانی، هنوز درگیر تورم مزمن، رشد ضعیف و نابرابری است؟ این مقاله با الهام از چارچوب «چرا ملت‌ها شکست می‌خورند» استدلال می‌کند که مسئله اصلی ایران نه جغرافیا و نه فرهنگ، بلکه نهادهای انحصاری است. متن نشان می‌دهد چگونه سه عامل رانت نفتی، ایدئولوژی امنیتی و مداخله خارجی، در لحظه‌های بحرانی تاریخ معاصر ایران به بازتولید الیگارشی انجامیده‌اند و چرا تغییر بازیگران، بدون تغییر قواعد بازی، راهی به توسعه پایدار باز نکرده است.
ادامه مطلب

وقتی دود از کارخانه بلند می‌شود

وقتی دود از کارخانه بلند می‌شود
این یادداشت نشان می‌دهد حملات به فولاد و پتروشیمی ایران صرفاً یک رخداد نظامی نبود، بلکه ضربه‌ای مستقیم به موتور ارزآوری کشور بود. مقاله توضیح می‌دهد چرا آرامش فعلی دلار می‌تواند گمراه‌کننده باشد، چگونه اختلال در صادرات فولاد و پتروشیمی به فشار ارزی و تورمی در دوره پساجنگ تبدیل می‌شود، و چرا طلا در چنین وضعیتی به دارایی دفاعی بدل می‌شود. هسته اصلی متن این است: آسیب‌پذیری امروز اقتصاد ایران فقط محصول تحریم نیست، بلکه نتیجه نحوه مدیریت تحریم و تمرکز خطرناک زیرساخت‌های راهبردی است.
ادامه مطلب

جنگی که با صلح تمام نمی‌شود،ایران و منطق خطرناکِ پساجنگ

جنگی که با صلح تمام نمی‌شود،ایران و منطق خطرناکِ پساجنگ
این مقاله می‌کوشد نشان دهد مسئله اصلی جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل فقط نتیجه میدان نبرد نیست، بلکه نظمی است که پس از جنگ شکل می‌گیرد. متن با نقد این تصور آغاز می‌شود که پیروزی نظامی می‌تواند مسئله سیاسی ایران را حل کند، سپس به نقش تنگه هرمز، اقتصاد اخلال، جامعه ایران، جانشینی، دولت امنیتی، اقتصاد پساجنگ و حسابگری بازیگران خارجی می‌پردازد. نتیجه نهایی این است که محتمل‌ترین سناریو نه فروپاشی فوری است و نه ثبات پایدار، بلکه نوعی تعلیق فرساینده است که می‌تواند هم کشور را از درون تحلیل ببرد و هم منطقه را در وضعیت بی‌ثباتی مزمن نگه دارد.
ادامه مطلب

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟

شکاف میان آمار و سفره؛ چرا تورم رسمی همه واقعیت را نمی‌گوید؟
این مقاله نشان می‌دهد که تورم رسمی، هرچند از نظر آماری درست است، اما تمام واقعیت زندگی مردم را توضیح نمی‌دهد. میانگین شاخص قیمت مصرف‌کننده، فشار نامتقارن خوراک، مسکن، درمان، آموزش و فرسایش توان پس‌انداز را پنهان می‌کند. در نتیجه، سیاست‌گذاری بر پایه این میانگین، از واقعیت معیشت دهک‌های پایین عقب می‌ماند و شکاف میان روایت رسمی و تجربه زیسته مردم را عمیق‌تر می‌کند
ادامه مطلب

ملت آینه‌دار، حاکم خودشیفته

ملت آینه‌دار، حاکم خودشیفته
این مقاله می‌کوشد رابطه میان ساختار قدرت با ویژگی‌های خودشیفته‌وار و الگوهای مهرطلبانه در فرهنگ سیاسی ایران را توضیح دهد. متن نشان می‌دهد چگونه این چرخه فقط روانی نیست، بلکه بر بستر اقتصاد سیاسی رانتی بازتولید می‌شود. با تحلیل رخدادهای دی ۱۴۰۴، مقاله استدلال می‌کند که جامعه ایران وارد مرحله‌ای تازه از آگاهی شده، اما این بیداری هنوز با ضعف سازماندهی، منجی‌طلبی و ترس از فروپاشی روبه‌روست. نتیجه نهایی، تبیین راهی برای گذار از اطاعت فرساینده به بلوغ سیاسی و استقلال جمعی است.
ادامه مطلب