این مقاله تحلیلی به بررسی مسیر اقتصاد ایران تا پایان سال ۱۴۰۴ در دو سناریوی «تداوم وضع موجود» و «شوک امنیتی» می‌پردازد. هسته اصلی تحلیل بر تفاوت میان تورم رسمی و «تورم زیسته»، اثر متقابل کسری بودجه و گلوگاه ارزی، و دلایل جهش‌های گسسته قیمت دلار و طلا استوار است. در نهایت، با بررسی متغیرهای پنهان مانند بحران انرژی، راهبردهایی برای تغییر رویکرد از «شکار بازدهی» به «مدیریت ریسک و حفظ ارزش دارایی‌ها» بر اساس درجه نقدشوندگی ارائه شده است.

ادامه مطلب

اقتصاد زیرزمینی در ایران فقط تخلف یا بی‌انضباطی نیست؛ در بسیاری موارد واکنشی عقلایی به تورم مزمن، بی‌ثباتی قواعد، اصطکاک بوروکراسی و ابزارهای نوین حفظ حریم خصوصی مالی است. مقاله با جایگزینی «منحنی لافر» با «منحنی هزینه نهادی» نشان می‌دهد وقتی بار نهادی رسمی بودن از آستانه تحمل ریسک می‌گذرد، فشار نظارتی به‌جای افزایش درآمد دولت، به رسمی‌زدایی و مهاجرت ابزار پرداخت (طلا، تتر، تهاتر) منجر می‌شود و نهایتاً دولت را به «جزیره‌ای کوچک» در اقیانوس اقتصاد سایه تبدیل می‌کند.

ادامه مطلب

مهران فتحی در این نوشتار، از منظر منطق داده‌ها و آینده‌پژوهی به نقد روایت‌های رسمی از وقایع اخیر می‌پردازد. او با پذیرش مفروضات بنیاد شهید و شورای امنیت کشور، چهار ابهام کلیدی را مطرح می‌کند: «ابهام در شناسایی عاملان تروریستی»، «وضعیت سامانه‌های نظارت تصویری»، «ابهامات مالی در تحویل پیکرها» و «رانت اطلاعاتی برخی رسانه‌ها». فتحی معتقد است سکوت در برابر این تناقض‌ها به فروپاشی سرمایه اجتماعی منجر می‌شود و در پایان، ۵ پیشنهاد عملیاتی برای حقیقت‌یابی و بازسازی اعتماد عمومی به ریاست‌جمهوری ارائه می‌دهد.

ادامه مطلب

این مقاله بوخارین را نه صرفاً یک قربانی، بلکه به‌عنوان نظریه‌پرداز توسعه در اقتصادهای کم‌سرمایه بازخوانی می‌کند. محور تحلیل، معمای انباشت و پاسخ‌های رقیب است: صنعتی‌سازی شتابان با ترجیح زمانی بالا و قید بودجه نرم در شوروی، در برابر گذار مرحله‌ای چین. با اتکا به بحران قیچی ۱۹۲۳، مفهوم «عقلانی‌سازی صنعت» در نگاه بوخارین، و سازوکار «نظام دو قیمتی/دو مسیری» در چین، نشان داده می‌شود چگونه آزادسازی حاشیه و TVEs انگیزه تولید و انباشت را فعال کرد. نتیجه‌گیری، دلالت‌های روشن برای ایران است: نفت مانند سرم رایگان، ناکارآمدی قید بودجه نرم را می‌پوشاند و اصلاحات را به دوره‌های اجبار بودجه‌ای موکول می‌کند.

ادامه مطلب

در ایران، ما سرمایه‌گذاری نمی‌کنیم؛ ما در حال «عملیات نجات ارزش» هستیم. این مقاله نشان می‌دهد چرا رفتار بازار نه جنون، بلکه عقلانیت بقا در اقتصادی است که پول دیگر ذخیره ارزش نیست و ثبات نهادی فروپاشیده است.

ادامه مطلب

آنچه امروز به‌عنوان «مذاکرات هسته‌ای ایران» یا «احتمال جنگ» روایت می‌شود، در واقع بخشی از بازتوزیع منافع پیشاشوک در نظم جهانی است. این مقاله نشان می‌دهد چگونه قدرت‌های بزرگ پیش از ورود به مرحله‌ای پرریسک‌تر، در حال قفل‌کردن انرژی، ذخایر و ثبات‌اند و چرا ایران در این فرآیند از بازیگر منطقه‌ای به ریسک سیستماتیک تقلیل یافته است. پیامدهای این بازآرایی برای دلار، طلا و اقتصاد جهانی نیز در بخش آینده‌پژوهی بررسی می‌شود.

ادامه مطلب

در ادبیات عمومی، مهاجرت با «فرار مغزها» و «خون‌ریزی» توصیف می‌شود؛ اما این مقاله زاویه دید را به «واقعیت ترازنامه‌ای» تغییر می‌دهد: سرمایه‌گذاری انجام‌شده روی سرمایه انسانی، با خروج نیروی متخصص به کاهش ارزش دارایی و حذف جریان بازده آتی تبدیل می‌شود. با معرفی چارچوب NPV برای برآورد زیان تولید ازدست‌رفته و تفکیک زیان‌های قابل‌محاسبه از زیان‌های ساختاری، مقاله نشان می‌دهد مهاجرت چگونه به تنزل تکنولوژیک، فراموشی نهادی و هیسترزیس می‌انجامد و نهایتاً از مسیر افت TFP و رشد بالقوه، کسری بودجه و بی‌ثباتی پولی، به یک ریسک سیستماتیک برای اقتصاد ایران تبدیل می‌شود.

ادامه مطلب

در کنار شوک‌های عرضه، فرسایش قدرت خرید در حال تغییر زمین‌بازی است. تقاضا در ایران حذف نمی‌شود؛ مهاجرت می‌کند: از کالاهای بادوام و نیمه‌لوکسِ رسمی به کالاهای ضروری یا بازار غیررسمی، و بخشی هم از مصرف به دارایی تبدیل می‌شود. مقاله با دو ردیاب اصلی (فشردگی بودجه بقا و فرسایش دستمزد حقیقی) و ردیاب‌های تکمیلی، سه کانال مهاجرت تقاضا و سازوکار «انتقال فشار» را توضیح می‌دهد و با ماتریس سه‌فیلتره، صنایع را به قرمز، خاکستری و دفاعی تقسیم می‌کند.

ادامه مطلب

اقتصاد ایران تنها با تورم روبه‌رو نیست، بلکه با فرسایش اعتماد به پول ملی مواجه است. ریال به‌تدریج کارکرد ذخیره ارزش خود را از دست داده و به ابزار مبادله‌ای موقت تبدیل شده است. مردم برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان به طلا، مسکن، ارز و در سال‌های اخیر به پول‌های سایه دیجیتال مانند تتر پناه می‌برند. این مقاله نشان می‌دهد چگونه «گریز از پول»، نظم پولی دوپاره‌ای ساخته که یک سوی آن اقتصاد ریالی فرسایشی و سوی دیگر اقتصاد دارایی‌محور و ارزی است.

ادامه مطلب

این مقاله توضیح می‌دهد چرا بحران انرژی ایران از یک مسئله فنی عبور کرده و به ریسک سیستماتیک اقتصاد تبدیل شده است. با مفهوم «نقصان سیاه»، شکاف میان نیاز انرژی اقتصاد و عرضه واقعی قابل اتکا تشریح می‌شود و سه چرخه تخریب‌گرِ قیمت‌گذاری دستوری، فرسایش تکنولوژیک و پوپولیسم جغرافیایی کالبدشکافی می‌گردد. در ادامه نشان داده می‌شود چگونه اقتصاد از «الگوی ملی» به «مجمع‌الجزایر انرژی» می‌لغزد و در بازار سرمایه، امنیت انرژی به معیار اصلی ارزش‌گذاری بدل می‌شود.

ادامه مطلب