در این مقاله مرجع، مفهوم کلاسیک «مزیت جغرافیایی ایران» به چالش کشیده می‌شود. استدلال محوری این است که در قرن ۲۱، جغرافیا تنها زمانی «پول» می‌شود که «قابل قیمت‌گذاری» باشد. مهران فتحی با معرفی مدل «جغرافیای زامبی»، تبیین می‌کند که چگونه عقب‌ماندگی از زیرساخت‌های دیجیتال و لجستیک هوشمند، ایران را از یک هاب منطقه‌ای به یک «جزیره اقتصادی» تبدیل کرده است. این نوشتار، گذاری است از تحلیل‌های سنتی خاک‌محور به درک «اقتصاد اصطکاک» و ارائه نقشه راهی برای بازگشت به نقشه تجارت جهانی از مسیر «اعتماد دیجیتال».

ادامه مطلب

این مقاله، شاهکار تمثیلی «قلعه حیوانات» اثر جورج اورول را از منظر اقتصاد سیاسی و فلسفه به زبانی ساده و عمومی تحلیل می‌کند. نوشتار حاضر نشان می‌دهد که چگونه رویای برابری به مرور به ماشین تمامیت‌خواهی بدل شد. با بهره‌گیری از نظریات «شبکه قدرت» میشل فوکو و «ترور حقیقت و انزوای اجتماعی» هانا آرنت، هشت مرحله‌ی تبدیل شدن رهایی‌بخشان دیروز به ستمگران امروز کالبدشکافی می‌شود. این مقاله هشداری است درباره اهمیت سواد انتقادی برای جلوگیری از بازتولید استبداد.

ادامه مطلب

فاشیسم بیش از آنکه یک تصویر تاریخی باشد، یک متدولوژی برای اعمال قدرت است؛ تکنیکی که در آن «ارادهٔ عریان» جایگزین «اقناع عقلانی» می‌شود. این مقاله استدلال می‌کند که جایگزینی نهادها با زور، اگرچه در کوتاه‌مدت توهم نظم ایجاد می‌کند، اما در بلندمدت از طریق سه مکانیسمِ «نااطمینانی سیستماتیک»، «افزایش هزینه‌های مبادله» و «حذف تخصص»، باعث فرار سرمایه و زوال کیفیت حکمرانی می‌شود. ما نشان می‌دهیم چرا گران‌ترین کالای تاریخ، نظمی است که بر چماق استوار باشد.

ادامه مطلب

این مقاله با نگاهی انتقادی به گفتار اخیر دکتر مهدی مطهرنیا توضیح می‌دهد چرا تبدیل «نقش قدرت‌های خارجی» به یک قانون مطلق، به جبرگرایی و فلج اجتماعی می‌انجامد. استدلال اصلی این است که «آیین قدرت» نیرویی واقعی اما مشروط است و بدون شکاف‌های عمیق داخلی توان خلق انقلاب ندارد. با چارچوب چهار موتور تغییر (سازمان‌یابی، بحران مشروعیت، شکاف نخبگان، نقش بیرون) و نمونه‌های انقلاب آمریکا و انقلاب ۵۷، مسئولیت تاریخی انتخاب‌های درون‌زا برجسته می‌شود.

ادامه مطلب

این مقاله با نگاهی به چهار دهه سیاست خارجی ایران، به دنبال پاسخ به این پرسش است که چرا «دشمن خارجی» به بخشی از هویت ساختاری و سازوکار بقای نظام تبدیل شده است. با تکیه بر مفاهیمی چون امنیتی‌سازی و هژمونی، نویسنده استدلال می‌کند که این تقابل به یک «همزیستی خصمانه» بدل شده که در آن یک طرف سود مادی می‌برد و طرف دیگر، بهای بقا را با فرسایش توسعه می‌پردازد.

ادامه مطلب

این مقاله به کالبدشکافی شکاف اقتصادی ایران و همسایگان (۲۰۰۳ تا ۲۰۲۶) می‌پردازد. با بررسی داده‌های بانک جهانی، نشان می‌دهیم که عقب‌ماندگی استراتژیک ما حاصل کمبود منابع نیست، بلکه نتیجه نااطمینانی نهادی، فرسایش سرمایه و قفل‌شدگی تولیدی است. در حالی که رقبایی چون ترکیه و عربستان مرز تریلیون دلار را رد کرده‌اند، اقتصاد ایران درگیر تورم مزمن و افت سرمایه‌گذاری است. در پایان، سه سناریو برای آینده‌پژوهی ۲۰۳۰ و نقشه راهی برای تغییر ریل اقتصادی ارائه شده است.

ادامه مطلب

این مقاله سکوت نهادهای مالی و بخشی از فعالان بازار سرمایه ایران در بحران‌های سیاسی-اجتماعی را از زاویه اخلاق حرفه‌ای و اقتصاد سیاسی نهادها بررسی می‌کند. متن نشان می‌دهد این سکوت فقط ناشی از ضعف اخلاقی افراد نیست، بلکه از ترکیب وابستگی نهادی، ناامنی شغلی، سازوکار تأیید صلاحیت، ترس از هزینه‌های موضع‌گیری و فرهنگ محافظه‌کاری حرفه‌ای تغذیه می‌شود. مقاله با مقایسه سه الگوی سکوت (فرانسه، شیلی، ایران) و ارائه نسخه‌ای عملی برای کنش انسانیِ غیرجناحی، به بازتعریف مسئولیت اجتماعی بازار سرمایه می‌پردازد.

ادامه مطلب

تقابل ایران و آمریکا فراتر از یک اختلاف فنی بر سر پرونده هسته‌ای است؛ این تعارض اکنون به بخشی از ساختار هویتی و نهادی طرفین تبدیل شده است. در این تحلیل، تبیین می‌کنیم که چرا مشکل اصلی، «کمبود توافق» نیست، بلکه «کمبود اعتماد به دوام توافق» است. بازارها نه به خودِ توافق، بلکه به «احتمال بقای آن» قیمت‌گذاری می‌کنند. تا زمانی که هزینه‌ی نقض عهد از طریق پیوندهای ساختاری افزایش نیابد، هر توافقی صرفاً یک وقفه موقت در یک تعارض پایدار خواهد بود.

ادامه مطلب

این مقاله تحلیلی به بررسی مسیر اقتصاد ایران تا پایان سال ۱۴۰۴ در دو سناریوی «تداوم وضع موجود» و «شوک امنیتی» می‌پردازد. هسته اصلی تحلیل بر تفاوت میان تورم رسمی و «تورم زیسته»، اثر متقابل کسری بودجه و گلوگاه ارزی، و دلایل جهش‌های گسسته قیمت دلار و طلا استوار است. در نهایت، با بررسی متغیرهای پنهان مانند بحران انرژی، راهبردهایی برای تغییر رویکرد از «شکار بازدهی» به «مدیریت ریسک و حفظ ارزش دارایی‌ها» بر اساس درجه نقدشوندگی ارائه شده است.

ادامه مطلب

اقتصاد زیرزمینی در ایران فقط تخلف یا بی‌انضباطی نیست؛ در بسیاری موارد واکنشی عقلایی به تورم مزمن، بی‌ثباتی قواعد، اصطکاک بوروکراسی و ابزارهای نوین حفظ حریم خصوصی مالی است. مقاله با جایگزینی «منحنی لافر» با «منحنی هزینه نهادی» نشان می‌دهد وقتی بار نهادی رسمی بودن از آستانه تحمل ریسک می‌گذرد، فشار نظارتی به‌جای افزایش درآمد دولت، به رسمی‌زدایی و مهاجرت ابزار پرداخت (طلا، تتر، تهاتر) منجر می‌شود و نهایتاً دولت را به «جزیره‌ای کوچک» در اقیانوس اقتصاد سایه تبدیل می‌کند.

ادامه مطلب