این مقاله نشان می‌دهد چگونه جریان‌های چپ—از مارکسیسم کلاسیک تا چپ اسلامی—در شکل‌دهی به سیاست‌گذاری اقتصادی ایران نقش مؤثری داشته‌اند. از ملی‌سازی‌ها و دولت‌گرایی دهه‌های ابتدایی تا ساختارهای پدرسالارانه و اقتصاد دولتی پس از انقلاب، روایت این مقاله تصویر دقیقی از پیوند ایدئولوژی چپ با تصمیم‌های اقتصادی و پیامدهای نهادی آن ارائه می‌کند.

ادامه مطلب

این مقاله به بررسی شکاف ساختاری میان سهامداران خرد و سهامداران نهادی در بازار سرمایه ایران می‌پردازد. با اتکا به داده‌های کدال، شاخص HHI و مطالعات موردی ایران‌خودرو، سایپا، فولاد مبارکه و بانک ملت، نشان داده می‌شود که تمرکز بالای قدرت رأی و عدم تقارن اطلاعاتی موجب حذف عملی سهامداران خرد از حکمرانی شرکتی شده است. مقاله ضمن تحلیل حقوقی ضعف ضمانت اجرا، تجربه ژاپن را به‌عنوان نمونه تطبیقی موفق معرفی کرده و راهکارهایی مانند ایجاد صندوق رأی خرد، اصلاح ساختار مجامع و تقویت اختیارات سازمان بورس را پیشنهاد می‌دهد.

ادامه مطلب

اقتصاد ایران هم‌زمان زیر فشار سه جبهه قرار گرفته است: کاهش قیمت نفت در پی تصمیم اوپک‌پلاس، جهش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل برای نفتکش‌های ایرانی و بازگشت تحریم‌ها از مسیر مکانیسم ماشه. مقاله نشان می‌دهد این سه‌گانه چگونه درآمد نفتی را کاهش داده، کسری بودجه ۱۴۰۴ را تشدید می‌کند و با تهدید ثبات ارزی و تورم، قدرت چانه‌زنی ژئو‌اکونومیک ایران را فرسایش می‌دهد؛ در کنار سناریوهای درآمدی و راهکارهایی مانند اصلاح بودجه، تنوع‌بخشی صادرات و دیپلماسی فعال انرژی.

ادامه مطلب

اصلاح قیمت سوخت در ایران فقط یک تصمیم قیمتی نیست؛ موجی از بازتخصیص سود و هزینه را در صنایع مختلف ایجاد می‌کند. این مقاله با تفکیک اثر بودجه‌ای، پولی، رفتاری و ریسک سیاسی نشان می‌دهد چرا پالایشی‌ها تنها در صورت تغییر فرمول تسویه سود می‌سازند و چرا صنایع انرژی‌بر بیشترین آسیب‌پذیری را دارند. تحلیل سناریوها، فرصت‌های رشد در زنجیره CNG و پیامدهای تورمی نیز بررسی شده است.

ادامه مطلب

پژوهش حاضر با تحلیل داده‌های پانل ۱۲۰ شرکت بورسی طی یک دهه، نشان می‌دهد افزایش ریسک سیاسی در ایران نسبت بدهی شرکت‌ها را کاهش داده و الگوی تأمین مالی را به‌سمت منابع داخلی سوق می‌دهد. این اثر در شرکت‌های دولتی به‌دلیل دسترسی انحصاری به اعتبارات بانکی تضعیف یا معکوس می‌شود. یافته‌ها ضمن تأیید نظریه Pecking Order، نقش ساختار نهادی ایران را در تعدیل رفتار مالی شرکت‌ها برجسته می‌کند.

ادامه مطلب

این مقاله توضیح می‌دهد چگونه ضد‌امپریالیسم ایرانی، که با آرمان رهایی از سلطه آغاز شد، به سازوکاری برای بقا در دل همان نظم هژمونیک تبدیل شده است. بر پایه نظریه اشمیت، گرامشی و امنیتی‌سازی، نشان داده می‌شود که دشمنی با آمریکا و غرب به یک ضرورت هویتی و ابزار مشروعیت داخلی بدل شده و هم‌زمان حضور نظامی، تحریم‌ها و بازار امنیت آمریکا در منطقه را تقویت کرده است. مقاله پیامدها و سناریوهای آینده این چرخه را بررسی می‌کند.

ادامه مطلب

این مقاله با استفاده از داده‌های واقعی صادرات نفت ایران، اثر فعال‌سازی مکانیسم ماشه را در قالب آزمون استرس اقتصاد انرژی بررسی می‌کند. سه سناریوی پایه، بدبینانه و خوش‌بینانه مدل‌سازی شده و تأثیر آنها بر درآمدهای ارزی، کسری بودجه، نرخ ارز و تورم تحلیل می‌شود. در ادامه، مجموعه‌ای از راهکارهای کوتاه‌مدت برای مدیریت شوک ارزی و اصلاحات بلندمدت در حوزه قیمت‌گذاری انرژی و توسعه صادرات فرآورده‌ها ارائه می‌شود تا تاب‌آوری اقتصاد ایران افزایش یابد.

ادامه مطلب

این مقاله یک مدل تحلیلی جدید برای فهم زوال در نظام‌های ایدئولوژیک ارائه می‌دهد؛ مدلی که نشان می‌دهد زوال نه یک حادثه ناگهانی، بلکه برآیند شکاف انگیزشی، اقتصاد سایه و فساد نهادی است. با بررسی تجربه شوروی و تطبیق آن با ساختار نهادی ایران، مقاله سه سناریوی آینده—تعادل منجمد، فروپاشی سریع و بازآرایی نهادی—را ترسیم می‌کند. این متن یک نقشه ریسک برای فهم آینده اقتصاد سیاسی ایران است.

ادامه مطلب

تورم مزمن در ایران دیگر یک خطای سیاست پولی ساده نیست؛ صورت‌بندی مالی بحرانی عمیق در حکمرانی است. این متن با تکیه بر مفهوم «سلطه مالی» نشان می‌دهد چگونه دولت، بانک مرکزی و بانک‌های خصولتی در چرخه‌ای از کسری بودجه، خلق اعتبار رانتی، شوک‌های ارزی و تحریم‌ها، تورم را به نهاد پایدار زندگی مردم تبدیل کرده‌اند. در ادامه، نقشه راهی برای شکستن این چرخه از مسیر اصلاح بودجه، بازسازی سیاست پولی، تقویت نهادهای ناظر و پیوند با اقتصاد جهانی پیشنهاد می‌شود.

ادامه مطلب

«آخرالزمان ایرانی» تلاشی است برای بازخوانی نظریه پیتر تورچین درباره چرخه‌های فروپاشی تمدن‌ها و انطباق آن بر وضعیت کنونی ایران. مقاله نشان می‌دهد چگونه انباشت نخبگان، سقوط طبقه متوسط، تمرکز ثروت و بحران مشروعیت، ایران را به یک نقطه چرخشی تاریخی رسانده است. با استفاده از داده‌های اقتصادی و مقایسه با تجربه روم باستان، فرانسه پیش از انقلاب و آمریکا پیش از جنگ داخلی، این مقاله آینده احتمالی ایران را در سه سناریو—فروپاشی، بازترکیب یا تعلیق—تحلیل می‌کند و هشدار می‌دهد که مسیر آینده کشور بیش از هر زمان دیگری به اصلاحات نهادی و تصمیم نخبگان وابسته است.

ادامه مطلب