از «استبداد قربانی» تا «رانتِ معافیت»؛ چرا همه به دنبال «خط سفید» هستند؟

۲۷ آذر ۰۴ اقتصاد سیاسی ایران مهران فتحی ، اقتصاد سیاسی ، اقتصاد معافیت ، استبداد قربانی ، اینترنت سفید ، اینترنت طبقاتی ، رانت معافیت ، مظلوم‌نمایی سیاسی ، زیرساخت_اطلاعاتی ، ایران
از «استبداد قربانی» تا «رانتِ معافیت»؛ چرا همه به دنبال «خط سفید» هستند؟
در ایران امروز، «درد» فقط رنج نیست؛ سرمایه است. از روایت تحریم و محاصره تا اینترنت سفید و معافیت‌های مالیاتی، یک منطق مشترک در حال گسترش است: هر کس قانع‌کننده‌تر نقش قربانیِ حساس را بازی کند، سهم بیشتری از منابع کمیاب می‌گیرد. این مقاله نشان می‌دهد چگونه «استبداد قربانی» و «اقتصاد معافیت» زیرساخت‌ها را طبقاتی می‌کنند و ما را به سمت مجمع‌الجزایر امتیاز، بازار سیاه مشروعیت و فئودالیسم دیجیتال می‌برند.
ادامه مطلب

ورشکستگی اعتماد: هزینه نامرئی فروپاشی سرمایه اجتماعی بر اقتصاد

۲۳ آذر ۰۴ اقتصاد سیاسی ایران سرمایه اجتماعی ، اقتصاد سیاسی ، سیاست پولی ، نابرابری ، اعتماد اجتماعی ، هزینه مبادله ، داگلاس نورث ، رونالد کوز ، قرارداد اجتماعی ، اقتصاد نظارتی ، فئودالیسم جدید ، تله دارایی ، بهره‌وری کل عوامل
ورشکستگی اعتماد: هزینه نامرئی فروپاشی سرمایه اجتماعی بر اقتصاد
این مقاله «اعتماد» را به‌مثابه فناوری اجتماعی کاهش هزینه مبادله تحلیل می‌کند. با تضعیف قرارداد اجتماعی، هزینه اجرای قاعده جهش می‌کند، قراردادها از اعتبار به وثیقه و جریمه می‌لغزند و «گرانی همکاری» شکل می‌گیرد. نتیجه، ظهور فئودالیسم جدید و چرخه پناهگاه است؛ جایی که امنیت و ثبات به توان خرید و شبکه‌های بسته وابسته می‌شود. در این وضعیت، نظارت دیجیتال جای اعتماد ارگانیک را می‌گیرد و به‌صورت مالیات پنهان انطباق، بهره‌وری کل عوامل را در معرض فرسایش تدریجی قرار می‌دهد. در سطح کلان نیز QE بدون بازسازی اعتماد، نقدینگی را در دارایی‌ها حبس کرده و شکاف طبقاتی را تشدید می‌کند.
ادامه مطلب

پایان انقباض بزرگ و آغاز عصر «تسلط مالی»

۱۱ آذر ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک ناترازی انرژی ، اقتصاد سیاسی ، فدرال رزرو ، بازارهای جهانی ، تسلط مالی ، سیاست پولی آمریکا ، انقباض کمی ، ترازنامه فد ، بحران بدهی آمریکا ، شاخص دلار ، طلا ، بیت کوین ، سناریوهای اقتصاد جهانی ، نفت و کامودیتی‌ها ، بازار ارز ایران ، دلار نیما ، نرخ بهره در ایران ، بورس تهران ، سهام صادرات‌محور ، استراتژی سرمایه‌گذاری ، فرسایش پول فیات
پایان انقباض بزرگ و آغاز عصر «تسلط مالی»
توقف برنامه انقباض ترازنامه فدرال رزرو در سطح حدود ۶/۵ تریلیون دلار فقط یک خبر فنی نیست؛ نشانه رسیدن نظام مالی آمریکا به سقف تحمل خود و تقویت «تسلط مالی» دولت بدهکار بر سیاست پولی است. این مقاله با تشریح نقش RRP و ذخایر بانکی، سه سناریوی ۱۲ تا ۲۴ ماهه برای دلار، طلا، بیت‌کوین و نفت ترسیم می‌کند و اثر آن را بر بازار ارز، نرخ بهره و بورس تهران و استراتژی سبد دارایی سرمایه‌گذار ایرانی توضیح می‌دهد.
ادامه مطلب

جنگ دوم غزه–اسرائیل؛ اثرات ژئواکونومیک و گذار به نظم جدید انرژی

۰۵ آذر ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک بازار نفت ، اقتصاد سیاسی ، ایران ، جنگ غزه ، ژئواکونومیک ، جنگ اسرائیل ، امنیت انرژی ، فدرال رزرو ، تجزیه ژئواکونومیک ، بازارهای جهانی ، کشتیرانی ، باب‌المندب ، خاورمیانه ، نظم انرژی
جنگ دوم غزه–اسرائیل؛ اثرات ژئواکونومیک و گذار به نظم جدید انرژی
این مقاله یک تحلیل عمیق از جنگ دوم غزه–اسرائیل و پیامدهای ژئواکونومیک آن ارائه می‌دهد؛ از امنیت انرژی و بحران کشتیرانی تا اثرات آن بر بازارهای مالی، سیاست پولی آمریکا و اقتصاد سیاسی ایران. متن نشان می‌دهد چگونه این جنگ می‌تواند آغازگر نظم جدیدی در امنیت انرژی و زنجیره‌های تأمین جهان باشد.
ادامه مطلب

مرگ بازار و ظهور فئودالیسم دیجیتال

۰۱ آذر ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد سیاسی ، اقتصاد دیجیتال ، فئودالیسم دیجیتال ، اپل ، آمازون ، بازار ، الگوریتم‌ها ، بیگ‌تک ، حاکمیت خصوصی ، تکنو-فئودالیسم ، وال‌استریت ، سرمایه‌داری
مرگ بازار و ظهور فئودالیسم دیجیتال
این مقاله نشان می‌دهد چرا ساختار اقتصادی امروز دیگر شبیه سرمایه‌داری رقابتی نیست و چگونه پلتفرم‌های دیجیتال با تکیه بر داده، زیرساخت ابری و قدرت الگوریتمی، به «اربابان جدید» تبدیل شده‌اند. از مرگ مکانیسم بازار و جایگزینی الگوریتم‌ها به‌جای کشف قیمت، تا قدرت فراملی اپل و آمازون و مدل جدید ارزش‌گذاری وال‌ستریت—این مقاله کالبدشکافی دقیقی از ظهور فئودالیسم دیجیتال و پیامدهای سیاسی، اقتصادی و دموکراتیک آن ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب

بازارِ گروگان: تعلیق مزمن در اقتصاد سیاسیِ ترس

۱۳ آبان ۰۴ اقتصاد سیاسی ایران اقتصاد ایران ، ریسک ژئوپلیتیک ، بازار سرمایه ایران ، اقتصاد سیاسی ، ریسک سیستماتیک ، تورم انتظاری ، ژئوپلیتیک ایران ، تحریم ، تعلیق مزمن ، اقتصاد رفتاری ، نااطمینانی نهادی ، تحلیل رویداد ، شاخص بورس ، سرمایه‌گذاری ، بی‌اعتمادی نهادی
بازارِ گروگان: تعلیق مزمن در اقتصاد سیاسیِ ترس
این مقاله یک تحلیل عمیق از وضعیت بازار سرمایه ایران ارائه می‌دهد؛ بازاری که دیگر صرفاً تابع متغیرهای اقتصادی نیست، بلکه در نقطهٔ تلاقی ژئوپلیتیک، سیاست داخلی و روان‌شناسی جمعی قرار گرفته است. با تکیه بر نظریهٔ چشم‌انداز، اقتصاد رفتاری، داده‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ و تحلیل رویداد، مقاله نشان می‌دهد چگونه «تحریم خارجی» و «ابهام نهادی داخلی» با هم بازار را وارد وضعیت «تعلیق مزمن» کرده‌اند؛ وضعیتی که در آن سرمایه به جای جستجوی سود، در پی بقاست و هیچ مکانیسم نهادی برای جذب شوک وجود ندارد. نتیجه: بازاری بی‌نقدشوندگی، بی‌اعتماد و گروگان سیاست.
ادامه مطلب

تورم چیست و چگونه به‌وجود می‌آید؟

۱۰ آبان ۰۴ یادداشت‌ها و نقدهای معاصر سلطه مالی ، مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، تورم ، تورم مزمن ، اقتصاد سیاسی ، سیاست پولی ، بانک مرکزی ، نقدینگی ، کسری بودجه ، تورم ساختاری ، اعتبار نهادی ، اعتماد عمومی ، انتظارات تورمی ، سیاست مالی ، خلق پول ، تورم انتظاری ، سیگنال قیمتی ، اختلال قیمت ، رکود تورمی ، حکمرانی پولی ، یارانه پنهان ، چاپ پول ، گزارش تورمی ، نظام بانکی ، پایه پولی ، تورم ایران
تورم چیست و چگونه به‌وجود می‌آید؟
تحلیل جامع تورم مزمن ایران از منظر اقتصاد سیاسی: از سلطه مالی و خلق پول بی‌پشتوانه تا شکست ارتباطی و انتظارات تورمی. این مقاله چارچوب سه‌بعدی پول–نهاد–اعتماد را برای فهم و مهار تورم ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب

ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی

۰۸ مرداد ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک مهران فتحی ، اقتصاد ایران ، اقتصاد سیاسی ، تحلیل نهادی ، نهادگرایی ، ملی شدن نفت ، حاکمیت قانون ، تاریخ نفت ایران ، دولت رانتیر ، ذهنیت تاریخی ، مصدق ، نفت ایران ، رانتیرشدگی ، تحلیل استراتژیک ، Autarky ، توسعه نیافتگی ، میراث نفت ، تحلیل انرژی
ملی شدن نفت؛ تولید وابستگی
این مقاله نشان می‌دهد ملی شدن نفت در ایران، به‌دلیل ضعف نهادی و ذهنیت استقلال‌محور، به‌جای ایجاد خودکفایی، الگوی جدیدی از وابستگی تولید کرد. با تحلیل ساختار AIOC، بحران اجرایی دولت مصدق، حافظه تاریخی تحقیر و شکل‌گیری Autarky، توضیح داده می‌شود چگونه نفت به‌جای توسعه، دولت رانتیر و انزوای انرژی را بازتولید کرد. مقایسه با نروژ، مکزیک، عربستان و ونزوئلا روشن می‌کند که مسئله اصلی نبود ظرفیت حکمرانی است، نه صرف مالکیت منابع.
ادامه مطلب

بانک جدید سازمان همکاری شانگهای

۲۴ اردیبهشت ۰۴ تحلیل‌های راهبردی و ژئوپلیتیک اقتصاد ایران ، تحریم ایران ، دلار ، اقتصاد سیاسی ، یوآن ، SCO ، سازمان همکاری شانگهای ، تحلیل ژئوپولیتیک ، چین و روسیه ، اقتصاد جهانی ، دی‌دلاریزه‌شدن ، نظم مالی جدید ، بانک شانگهای
بانک جدید سازمان همکاری شانگهای
این مقاله با نگاهی تحلیلی بررسی می‌کند که آیا بانک جدید سازمان همکاری شانگهای توان تضعیف سلطه دلار و ایجاد مسیرهای مالی جایگزین را دارد یا خیر. بر پایه داده‌های تجارت ایران–SCO و روند بین‌المللی‌سازی یوآن، تحلیل نشان می‌دهد که این نهاد می‌تواند بخشی از هزینه‌های تراکنش و ریسک‌های تجاری ایران را کاهش دهد، اما قادر به ایجاد تغییر بنیادین در کوتاه‌مدت نیست. مقاله همچنین فرصت‌ها، تهدیدها، ریسک تحریم‌های ثانویه، و واکنش احتمالی آمریکا را بررسی کرده و سناریوهای سه‌ساله برای آینده ایران را ارائه می‌دهد.
ادامه مطلب