بودجه ۱۴۰۵ سند توزیع رفاه نیست؛ سند توزیع واقعیت است. با دلار گمرکی بالاتر، افزایش مالیات بر مصرف، حذف ارز ترجیحی و اتکا به بدهی و صندوق، فشار هزینه به زندگی روزمره نزدیک‌تر می‌شود. این مقاله با زبان عمومی توضیح می‌دهد چرا، چگونه و از کجا اثرش روی سفره مردم می‌نشیند.

ادامه مطلب

این مقاله توضیح می‌دهد چگونه «دینِ تسکینی» در ایران از دلِ یک تغییر پارادایم (فقه→الهیات)، به کمک منطق پلتفرم‌ها (دینِ بی‌اصطکاک، فروپاشی بافتار) و با ویترین‌های رسانه‌ای، به صورت یک تجربه دینی جدید بازتولید می‌شود.

ادامه مطلب

بانک ناتراز چگونه سود بالا می‌دهد؟ وقتی شکاف ترازنامه‌ای با جذب پول تازه یا اتکا به منابع پرقدرت پوشانده می‌شود، «زیان خصوصی» می‌تواند به «فشار پولی و تورم عمومی» تبدیل شود. این مقاله با شاخص زامبی، سه واقعیت آماری و یک مدل ترازنامه‌ای، مکانیزم را روشن و نسخه اصلاح را زمان‌بندی می‌کند.

ادامه مطلب

دهه ZIRP و حکمرانی دارایی‌های ناملموس این توهم را ساخت که نقدینگی می‌تواند هر کمبودی را جبران کند. اما بحران‌های انرژی و زنجیره تأمین نشان دادند بانک‌های مرکزی قادر به «چاپ» مس، لیتیوم یا ظرفیت فرآوری نیستند. این مقاله با بازگشت به اقتصاد زیست‌فیزیکی، توضیح می‌دهد چرا تورم اخیر بیش از آنکه یک خطای پولی گذرا باشد، محصول اصطکاک‌های فیزیکی در گذار انرژی است. سپس با مفهوم Greenflation، قحطی سرمایه‌گذاری در بخش‌های بالادستی و ظهور ملی‌گرایی منابع، پیامدهای ژئوپلیتیک و سرمایه‌گذاری این چرخش را جمع‌بندی می‌کند.

ادامه مطلب

این مقاله منطق «شیر یک‌طرفه» را در اقتصاد سیاسی صادرات توضیح می‌دهد: ورودیِ قطورِ منابع ارزان ریالی (انرژی، خوراک، یارانه پنهان و نرخ‌های ترجیحی) وارد واحدهای تولیدی می‌شود، اما خروجیِ دلاری به‌جای آن‌که به اقتصاد کشور برگردد و سرمایه‌گذاری، اشتغال و ثبات ارزی بسازد، در دو مسیر شکاف می‌خورد: شاخه‌ای باریک با بازگشت محدود ارز و شاخه‌ای قطور با نشت/عدم بازگشت. نتیجه این معماری، تشدید ناترازی ارزی، انتقال رانت به سود خصوصی، و تضعیف قرارداد اجتماعی است. دیاگرام همراه، این سازوکار را به‌صورت بصری و قابل فهم نشان می‌دهد. در پایان، نقاط مداخله سیاستی و شاخص‌های پایش «بازگشت ارز» پیشنهاد می‌شود. دقیق.

ادامه مطلب

جهانی‌سازیِ سه دهه اخیر بر اولویت کارایی بنا شده بود، اما هم‌زمانی کووید ۱۹ و جنگ اوکراین نشان داد که زنجیره‌های تأمین فوق‌بهینه در حوزه‌های راهبردی شکننده‌اند. دولت‌ها به جای جبران شکست بازار، بازارهای راهبردی را به ابزار رقابت قدرت تبدیل می‌کنند. سیاست صنعتی جدید با چهار ستون بازگرداندن تولید، دوست‌سپاری، محاصره تکنولوژیک و استانداردگذاری رقابتی، مسیر تکامل رقیب را هدف می‌گیرد. در این میان، قدرت در نفت چانه‌زنی بر قیمت است اما در تراشه وتو بر امکان تولید. امنیتی‌شدن گلوگاه‌های فناوری به امنیتی‌شدن معماری دلار و شکل‌گیری جهان تکه‌تکه می‌انجامد.

ادامه مطلب

تورم در ایران در قالب یک تعادل بد بازتولید می‌شود؛ تعادلی که در آن دولتِ گرفتار سلطه مالی، بانک‌های ناتراز و صندوق‌های بازنشستگیِ در آستانه بحران، همراه با ذی‌نفعان دارایی‌محور، به طور ضمنی بر «تورم کنترل‌شده اما مزمن» هم‌گرا می‌شوند. مقاله با توضیح نقش بانک مرکزی به‌عنوان مدیر بحران مزمن، مکانیسم انتقال سودهای بی‌کیفیت به پایه پولی و اثر شتاب‌دهنده تحریم، نشان می‌دهد چرا شکستن این چرخه بیش از آنکه پولی باشد، تصمیمی توزیعی و نهادی است. در پایان، نقشه راه سه‌گامی برای مهار ترازنامه بانک‌های بد، هوشمندسازی مالیاتی و دیپلماسی کاهش هزینه مبادله ارائه می‌شود.

ادامه مطلب

در ایران امروز، «درد» فقط رنج نیست؛ سرمایه است. از روایت تحریم و محاصره تا اینترنت سفید و معافیت‌های مالیاتی، یک منطق مشترک در حال گسترش است: هر کس قانع‌کننده‌تر نقش قربانیِ حساس را بازی کند، سهم بیشتری از منابع کمیاب می‌گیرد. این مقاله نشان می‌دهد چگونه «استبداد قربانی» و «اقتصاد معافیت» زیرساخت‌ها را طبقاتی می‌کنند و ما را به سمت مجمع‌الجزایر امتیاز، بازار سیاه مشروعیت و فئودالیسم دیجیتال می‌برند.

ادامه مطلب

این مقاله «اعتماد» را به‌مثابه فناوری اجتماعی کاهش هزینه مبادله تحلیل می‌کند. با تضعیف قرارداد اجتماعی، هزینه اجرای قاعده جهش می‌کند، قراردادها از اعتبار به وثیقه و جریمه می‌لغزند و «گرانی همکاری» شکل می‌گیرد. نتیجه، ظهور فئودالیسم جدید و چرخه پناهگاه است؛ جایی که امنیت و ثبات به توان خرید و شبکه‌های بسته وابسته می‌شود. در این وضعیت، نظارت دیجیتال جای اعتماد ارگانیک را می‌گیرد و به‌صورت مالیات پنهان انطباق، بهره‌وری کل عوامل را در معرض فرسایش تدریجی قرار می‌دهد. در سطح کلان نیز QE بدون بازسازی اعتماد، نقدینگی را در دارایی‌ها حبس کرده و شکاف طبقاتی را تشدید می‌کند.

ادامه مطلب

دسامبر ۲۰۲۵ را می‌توان لحظه «اعلام رسمی وضعیت بقا» دانست: هم‌زمانی تنش ارزی با تصمیم سه‌پله‌ای سوخت، نشانه‌ای از ورود اقتصاد ایران به فاز «ساده‌سازی خزنده» است. این مقاله با چارچوب تینتر و مدل اتوفاژی اقتصادی توضیح می‌دهد چرا شوک‌ها الزاماً فروپاشی نمی‌آورند؛ بلکه با انتقال هزینه به جامعه، بقای نهادی را ممکن می‌کنند. چهار ستون اتوفاژی (فیزیکی، انسانی، ترازنامه‌ای، نهادی) و سناریوهای قابل پایش آینده ارائه می‌شود.

ادامه مطلب